نقش تغذیه در باروری
توضیحات
دکتر مریم امینی
متخصص تغذیه و رژیم درمانی، پژوهشگر انستیتو تحقیقات تغذیه و صنایع غذایی کشور
admina

ناباروری یک مشکل شایع در سطح جهان است. نقش تغذیه در باروری به دلیل تاثیری که بر سلامت بدن دارد، بسیار حائز اهمیت است. یک رژیم غذایی متعادل میتواند به کنترل هورمونها، کاهش التهاب، مدیریت استرس اکسیداتیو و بهبود باروری کمک کند. پُرفیرو در این مقاله، در مورد تأثیر ریزمغذیها و مواد مغذی ضروری مشروط بر باروری بحث صحبت کرده است. بنابراین اگر به موضوع نقش تغذیه در باروری علاقمندید، ادامه این مقاله را مطالعه کنید.
ریزمغذی های مهم برای باروری

ویتامین های مفید برای باردار شدن
1. ویتامین های گروه ب برای برداری
ویتامینهای گروه B، به ویژه فولات (ویتامین( B9، ویتامین B6 و ویتامین B12، نقشهای کلیدی در گامتوژنز و جنینزایی دارند. گامتوژنز به معنای تولید گامت و گامت همان سلولهای جنسی یک حیوان یا گیاه است که تولید مثل را به عهده دارد. در حیوانات، گامتهای ماده، تخمک و گامتهای نر، اسپرم نامیده میشوند.
غنیترین منابع طبیعی فولات شامل سبزیهای برگ سبز (مانند اسفناج، مارچوبه، کاهو)، حبوبات (مانند لوبیا، عدس، نخود)، غلات کامل، زرده تخم مرغ، جگر و مرکبات است. غنیترین منابع ویتامین ب6 عبارتند از:
- ماهی و غذاهای دریایی
- جگر
- تخم مرغ
- سیب زمینی و سایر سبزیهای نشاستهای
- و میوهای مانند موز و کلم سفید
علاوه بر این، غذاهای گیاهی مانند جو، سویا، برنج قهوهای، سبوس گندم، مخمر آبجو و چاودار مقادیر قابل توجهی ویتامین B6 البته با فراهمی زیستی کمی پایینتر را فراهم میکنند. در عوض، بیشترین منابع با فراهمی زیستی بالای ویتامین B12، لبنیات و غذاهای دریایی، به ویژه صدف خوراکی و همچنین ماهیهای چرب هستند. تأثیر اسید فولیک، ویتامین B12 و ویتامین B6 بر باروری تا حد زیادی به دخالت آنها در متابولیسم اسید آمینهای به نام هموسیستئین بستگی دارد.
مدیریت سطح هموسیستئین بر کیفیت تخمک و رشد جنین تأثیر میگذارد. تحقیقات نشان داده است که مصرف هم زمان فولات، ویتامین B12 و B6، متابولیسم هموسیستئین را به گونه ای تحت تاثیر قرار میدهد که منجر به بلوغ بهتر تخمک، کیفیت بالاتر جنین و افزایش احتمال لانهگزینی تخمک بارور میشود. سطح بالای هموسیستئین میتواند منجر به التهاب، استرس اکسیداتیو و مرگ سلولهای تروفوبلاست شود.
سلولهای تروفوبلاست به جنین در حال رشد کمک میکنند تا به دیواره رحم متصل شود، از جنین محافظت میکنند و بخشی از جفت را تشکیل میدهند. بنا بر این برای بارداری موفق به یک مداخله دوجانبه یعنی تأمین فولات در زمان لقاح و مدیریت میزان هموسیستئین از طریق ویتامینهای B6 و B12 نیاز است.
شواهد بالینی اثربخشی این رویکرد ترکیبی را تایید میکنند. به عنوان مثال، یک مطالعه در ایتالیا نشان داد که مصرف فولات به همراه ویتامین B12 احتمال بارداری را تقریباً دو برابر میکند. همچنین، در گروهی متشکل از ۳۶۴ زن چینی، در زنانی که قبل از بارداری سطح بالاتر ویتامین B6 داشتند احتمال بارداری دو برابر و سقط جنین در اوایل بارداری ۵۰ درصد کاهش داشت.
علاوه بر این، مصرف روزانه ۴۰۰ میکروگرم اسید فولیک در حوالی زمان بارداری، خطر نقص لوله عصبی مانند اسپینا بیفیدا و آنانسفالی را در جنین کاهش میدهد. اسپینابیفیدا نقص مادرزادی است که در آن ستون فقرات به صورت کامل بسته نمیشود و در آنانسفالی بخش عمده مغز و جمجمه نوزاد که باید در مرحله تکامل جنینی تشکیل میشد، تشکیل نمیشود.
راهنماهای بینالمللی توصیه میکنند که همه زنان در سن باروری، روزانه ۴۰۰ تا ۸۰۰ میکروگرم اسید فولیک مصرف کنند که حداقل دو ماه قبل از بارداری شروع شده و تا هفته دوازدهم بارداری ادامه یابد.
در یک مطالعه آیندهنگر با ۲۳۲ زن تحت درمان با لقاح مصنوعی (IVF)، مشخص شد که مصرف فولات قبل از بارداری بیش از ۸۰۰ میکروگرم در روز منجر به ۲۰ درصد افزایش احتمال تولد زنده در مقایسه با افرادی میشود که کمتر از ۴۰۰ میکروگرم فولات در روز مصرف میکنند.
به علاوه، در یک گروه بزرگ از زنان دانمارکی نشان داده شد آنانی که مکملهای اسید فولیک مصرف میکردند در مقایسه با آنانی که استفاده نمیکردند، باروری بهتری داشتند. بنابراین، هم فولات (شکل طبیعی) و هم اسید فولیک (شکل مصنوعی) نقش اساسی در تولید مثل دارند و باید دریافت آنها در طول فرآیند لقاح به دقت تحت نظر باشد.
2. ویتامین دی برای بارداری
ویتامین D یک ویتامین محلول در چربی است که برای رشد و سلامت استخوان ضروری است زیرا به جذب کلسیم، منیزیم و فسفات کمک میکند. تحقیقات اخیر نشان میدهد که ویتامین D همچنین در تنظیم عملکردهای تولید مثلی در مردان و زنان نقش دارد. گیرندههای ویتامین D و آنزیمهایی که باعث سوخت و ساز ویتامین Dمیشوند در بافتهای مسئول تولید مثل در هر دو جنس وجود دارند که نقش مهم آن را در فرآیندهایی مانند اسپرماتوژنز (تولید اسپرم)، چرخه قاعدگی و لانهگزینی جنین برجسته میکند.
گیرندههای ویتامین Dدر انواع مختلف سلولهای سیستم تولید مثل مردان از جمله سلولهای اسپرم و همچنین در بافتهای تولید مثلی زنان مانند تخمدانها، آندومتر و جفت یافت میشوند. مطالعات انجام شده روی موشهای فاقد گیرنده ویتامین D حاکی از ناباروری، تعداد و تحرک کمتر اسپرم و ناهنجاریهایی در بیضهها، تخمدانها و رحم موشها بود که اهمیت ویتامین D را برای باروری تأیید میکند.
ویتامین D عمدتاً به دو شکل D3 (کولهکلسیفرول) و D2 (ارگوکلسیفرول) وجود دارد. غذاهای بسیار کمی وجود دارند که به صورت طبیعی مقادیر قابل توجهی از این ویتامین داشته باشند. بهترین منابع D3 شامل ماهی، زرده تخممرغ و جگر است، در حالی که گوشت حاوی مقدار کمی از این ویتامین است.
در مورد ویتامین D2، برخی از قارچهای وحشی ممکن است حاوی سطوح قابل توجهی از آن باشند. غذاهای غنی از ویتامین D بسیار کم هستند از این رو تولید ویتامین D توسط پوست منبع اصلی تامین آن در بدن است. هر دو ویتامین D2 و D3 در کبد توسط یک آنزیم با عامل هیدروکسیل (OH) ترکیب و اصطلاحاْ هیدروکسیله میشوند. سپس این اشکال توسط آنزیم دیگری در کلیهها مجددا هیدروکسیله و به فعالترین شکل ویتامین D یعنی 1،25 ـ دیهیدروکسی ویتامین D، تبدیل میشوند.
کمبود ویتامین D یک مسئله بهداشتی در سراسر جهان است و دریافت کافی آن با کاهش بروز بیماریهای مزمن مختلف مانند بیماریهای قلبی عروقی، سرطان، چاقی، دیابت و ناباروری مرتبط دانسته شده است. میزان مصرف روزانه پیشنهادی ویتامین D برای بزرگسالان بین ۴۰۰ تا ۸۰۰ واحد بینالمللی (IU) است که بسته به شدت کمبود، همراه با تغییر در رژیم غذایی و قرار گرفتن کافی در معرض آفتاب، میتوان از طریق مکملهای ویتامین D2 یا D3 به آن دست یافت. با این حال، تحقیقات بیشتری برای بررسی دقیق رابطه بین ویتامین D و سلامت باروری مورد نیاز است تا به طور کامل درک شود که چگونه این ویتامین بر باروری تأثیر میگذارد.
3. ویتامینهای سی و ای
آنتیاکسیدانها موادی هستند که سلولها را از آسیب ناشی از عوامل اکسید کننده یا اکسیدانها محافظت میکنند. آنتیاکسیدانها به دو شکل آنزیمی و غیرآنزیمی موجود هستند. آنزیمهایی مانند سوپراکسید دیسموتاز، کاتالاز و گلوتاتیون پراکسیداز در بدن نقش آنتی اکسیدان دارند. در عین حال ترکیبات غیر آنزیمی مانند ویتامینهای C و E و مواد معدنی (مانند سلنیوم و روی) نیز آنتی اکسیدان هستند.
این ترکیبات در غذاهای گیاهی، از جمله میوهها (مانند مرکبات و انواع توتها)، سبزیها (مانند سبزیهای برگی شکل سبز، اسفناج و گوجهفرنگی)، مغز دانهها (مانند بادام)، دانهها، حبوبات و همچنین در گیاهان و ادویهها (مانند زردچوبه، دارچین و سیر) به وفور یافت میشوند.
در یک رژیم غذایی سرشار از این غذاها، ترکیبات آنتیاکسیدانی خارجی وارد بدن میشوند که همراه با سیستمهای دفاعی آنتیاکسیدانی خود بدن، به خنثیسازی اکسیدانهای اضافی و محافظت از بافتها در برابر استرس اکسیداتیو کمک میکنند. مولکولهای اکسیدکنندهی زیاد میتوانند مضر باشند و منجر به آسیب به تخمک، اختلال در رشد فولیکول و کاهش پذیرش آندومتر شوند که بر لقاح و لانهگزینی جنین تأثیر منفی میگذارد. علاوه بر این، سطح بالای استرس اکسیداتیو با مشکلات مختلف ناباروری زنان مانند سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS)، آندومتریوز، نارسایی زودرس تخمدان، ناباروری با علت ناشناخته و سقط جنین مکرر مرتبط دانسته شده است.
از آنجا که سطح آنتیاکسیدانهای سیتوپلاسم سلولهای اسپرم پایین است، اسپرمها به مولکولهای اکسیدکننده حساس هستند و این مولکولها اغلب با ناباروری مردان مرتبط هستند .علاوه بر این، غشای اسپرم سرشار از اسیدهای چرب چند غیر اشباع است که آنها را مستعد پراکسیداسیون لیپید توسط اکسیدانها میکند. پراکسیداسیون لیپید منجر به کاهش انعطافپذیری غشاء، مشکلات ساختاری و کاهش تحرک اسپرم میشود. این آسیبهای اکسیداتیو کیفیت مایع منی را کاهش داده و مانع لقاح میشوند و به مشکلات تولید مثلی کمک میکنند.
در این راستا، افزایش مصرف آنتیاکسیدان ممکن است به کاهش آسیب اکسیداتیو و افزایش سلامت تولید مثل کمک کند. اسید اسکوربیک (ویتامین C) و توکوفرول (ویتامین E) هر دو دارای خواص آنتیاکسیدانی قوی هستند که برای حفظ سلامت و باروری حیاتی هستند. در این زمینه، مطالعهای به بررسی اثرات دوزهای بالای ویتامینهای C و E در مردان نابارور که در آنها DNA اسپرم به شکل قابل توجهی قطعه قطعه شده بود پرداخت.
پس از دو ماه درمان با آنتیاکسیدان (1 گرم ویتامین C و 1 گرم ویتامین E روزانه)، هیچ تغییر قابل توجهی در پارامترهای اساسی اسپرم در گروههای تحت درمان و دارونما مشاهده نشد. با این حال، درصد اسپرمهای با DNA قطعه قطعه شده در گروه آنتیاکسیدان به طور قابل توجهی یعنی از 22.1٪ به 9.1٪ کاهش یافت. علاوه بر این، پس از درمان با آنتیاکسیدان افزایش قابل توجهی در میزان بارداری (48.2٪ در مقابل 6.9٪) و میزان لانهگزینی تخمک (19.6٪ در مقابل 2.2٪) در مقایسه با قبل از درمان مشاهده شد.
مواد معدنی مهم برای بارداری

برخی از مواد معدنی به عنوان کوفاکتور در سیستمهای دفاعی آنتیاکسیدانی عمل میکنند و در حمایت از باروری انسان نقش دارند. کوفاکتورها در واقع مولکولهای کمک کنندهای هستند که تغییرات شیمیایی را تسهیل میکنند. مصرف کافی روی به حفظ سلامت اسپرم کمک میکند. مشخص شده است که مکمل روی در مردان نابارور عملکرد اسپرم را بهبود میدهد. به عنوان مثال، در یک مطالعه بالینی که در آن ۶۰ مرد مبتلا به آستنواسپرمی (بیماری که در آن تحرک اسپرم کاهش می یابد) به مدت ۳ ماه ۴۴۰ میلیگرم در روز سولفات روی مصرف کردند. در پایان، حجم، تحرک و تعداد کل اسپرمها افزایش نشان داد.
سلنیوم نیز برای اسپرماتوژنز حیاتی است. استفاده ترکیبی از سلنیوم (200 میکروگرم) و ویتامین E( ۴۰۰واحد بینالمللی) به مدت 100 روز در 690 مرد مبتلا به ناباروری، منجر به بهبود در تحرک اسپرم و شکل ظاهری آن یا هر دو مورد در 52.6٪ موارد، همراه با افزایش 10.8 درصدی بارداریهای خودبهخودی در مقایسه با افرادی که درمان نشده بودند، شد.
مواد مغذی ضروری به عنوان بخش از نقش تغذیه در باروری

مواد مغذی ضروری مشروط، موادی هستند که توسط بدن به مقدار کافی برای تأمین نیازهای فیزیولوژیکی تولید میشوند. با این حال، در طول برخی اختلالات یا موقعیتهای فیزیولوژیکی استرسزا، ممکن است سطح آنها کاهش یابد و به دریافت آنها از طریق رژیم غذایی یا مکملها نیاز باشد. شواهد نشان میدهد که برخی از این مواد مغذی اثرات مفیدی در باروری نشان دادهاند. کراتین، یکی از شناخته شدهترین مواد مغذی مشروط است که به دلیل نقشی که در متابولیسم انرژی اسپرم دارد، به عنوان یک تقویت کننده بالقوه باروری مردان مورد توجه قرار گرفته است. گوشت قرمز و غذاهای دریایی از منابع کراتین هستند.
در زنان، سطوح بالاتر ملاتونین، هورمونی با اثرات آنتی اکسیدانی، که در مایع فولیکولی یافت میشود، به طور مثبت با تعداد فولیکولها، کیفیت جنین و بهبود میزان بارداری در افرادی که تحت لقاح مصنوعی قرار میگیرند، مرتبط بوده است. توضیحی که برای اثر ملاتونین وجود دارد این است که سطح پایینتر ملاتونین در مایع فولیکولی میتواند منجر به عدم تخمکگذاری و کیفیت پایین تخمک در زنان مبتلا به PCOS شود.
بنابراین، درمان با ملاتونین ممکن است کیفیت تخمک را در طول بلوغ فولیکولی افزایش دهد. در مطالعهای محققین دریافتند که مکمل ملاتونین در زنانی که ذخیره تخمدانی کمتری دارند تعداد تخمکها، میزان لقاح و کیفیت جنین را به طور قابل توجهی افزایش میدهد و در نتیجه میزان موفقیت بالاتری را در بارداری به همراه دارد. علاوه بر این، ملاتونین نشانگرهای استرس اکسیداتیو را کاهش میدهد. ملاتونین در شیر، مغزدانهها به ویژه پسته، ماهیهای چرب و برنج موجود است.
مطالعات متعددی نشان میدهند که مکمل یوبیکینون (کوآنزیم (Q10 ممکن است کیفیت تخمک و جنین را در زنانی که ذخیره تخمدانی کمتری دارند، افزایش دهد. کوانزیم Q10 در گوشت اندام مانند دل و جگر و قلوه، ماهیهای چرب و مغزدانهها یافت میشود.
به همین ترتیب، نشان داده شده است که مکمل ال کارنیتین (یک ماده مغذی آنتیاکسیدانی) میتواند تخمکگذاری را تقویت کند، میزان بارداری را افزایش دهد، ضخامت آندومتر را در زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلیکیستیک بهبود بخشد و با کمک به بلوغ و رشد اولیه جنین، تولید ATP را در تخمکها افزایش دهد. ATP یک مولکول پر انرژی است که در تمام سلولها یافت میشود و منبع اصلی انرژی در سلولها است. گوشت، ماکیان، ماهی و لبنیات غنیترین منابع غذایی ال کارنیتین هستند.
نقش پلی فنول ها برای باروری

پلیفنولها رایجترین متابولیتهای (متابولیت ماده ای است که در اثر سوخت و ساز تولید شده یا مورد نیاز برای سوخت و ساز است) ثانویه گیاهی هستند که در رژیم غذایی انسان یافت میشوند و به وفور در میوهها، سبزیها، چای و غلات یافت میشوند. فلاونوئیدها شناختهشدهترین دسته در پلیفنولها هستند و بسته به ساختارشان میتوانند به زیرگروههای مختلفی مانند فلاوانولها، آنتوسیانیدینها، آنتوسیانینها، ایزوفلاونها، فلاونها، فلاونولها، فلاوانونها و فلاوانونولها طبقهبندی شوند.
آنها به دلیل طیف گستردهای از اثرات بیولوژیکی، مانند ضد تشنج، ضد عفونت و ضد چاقی بودن و نیز محافظت در برابر آلایندههای سمی و همچنین به عنوان درمانهای ضد سرطان شناخته شدهاند. در میان این اثرات، خواص ضد التهابی و قابلیتهای آنتیاکسیدانی قوی فلاونوئیدها از مهمترین آنها هستند که در موارد بالینی نیز کاربرد دارند.
تواناییهای آنتیاکسیدانی پلی فنلها در رابطه با باروری زنان و مردان نیز مورد مطالعه قرار گرفته است و مشخص شده است که آنها گامتها و غدد جنسی را از استرس اکسیداتیو محافظت میکنند. استرس اکسیداتیو، همانطور که قبلاً ذکر شد، به عنوان یک عامل مهم در اختلال عملکرد تولید مثل برای هر دو جنس شناخته شده است. در این راستا، مصرف بیشتر آنتیاکسیدانها ممکن است به کاهش آسیب اکسیداتیو و افزایش سلامت تولید مثل کمک کند. تحقیقات اخیر نشان میدهد که متابولیتهای ثانویه گیاهی، به ویژه پلیفنولها و به طور خاص فلاونوئیدها در تحت تاثیر قرار دادن باروری انسان بسیار مهم هستند.
1. آب انار و گیاه گالانگا

مصرف آب انار غنی از فلاونوئید و عصاره گیاه گالانگا (Alpinia galanga) نتایج امیدوارکنندهای را بر کیفیت اسپرم جوندگان نشان داده و منجر به افزایش تراکم سلولهای اسپرمساز و بهبود تحرک اسپرم شده است. در مطالعات انسانی، شرکتکنندگان قرصهای حاوی عصاره انار و ریزوم خشک شده منجمد گیاه گالانگا را مصرف کردند. مشخص شد که این مصرف، کیفیت منی را افزایش میدهد. پس از سه ماه درمان، تعداد کل اسپرمهای متحرک 62 درصد (از 23.4 به 37.8 میلیون) افزایش یافت. عصاره انار همچنین میتواند با متعادل کردن سطح هورمونی و کاهش التهاب تخمدان، به تنظیم تولید مثل زنان کمک کند.
2. رزوراترول
رزوراترول، یک ترکیب شیمیایی موجود در انگور است که همراه با سایر فلاونوئیدهای دانه انگور مانند پروآنتوسیانیدینها، توانایی افزایش فولیکولزایی و بلوغ تخمک را نشان داده است. در زنان مبتلا به PCOS، رزوراترول اثرات مثبتی بر تعادل متابولیکی و غدد درونریز نشان داده است. یک کارآزمایی بالینی تصادفی نشان داد که درمان 3 ماهه با 1500 میلیگرم در روز با رزوراترول منجر به کاهش قابل توجه هورمونهای تستوسترون (23.1٪) و دهیدرواپیآندروسترون (هورمونی که به تولید تستوسترون کمک میکند)( 22.2٪) در زنان شد.
در همان زمان، سطح انسولین ناشتا 31.8٪ کاهش یافت و شاخص حساسیت به انسولین 66.3٪ افزایش یافت. علاوه بر این، نویسندگان این مطالعه پیشنهاد میکنند از آنجایی که انسولین به عنوان محرک تولید آندروژن در تخمدانها و بافتهای آدرنال شناخته شده است، کاهش مشاهده شده در انسولین به دلیل رزوراترول ممکن است در کاهش سطح آندروژن نقش داشته باشد.
در یک مطالعه بالینی دیگر، مصرف ۱۰۰۰ میلیگرم در روز رزوراترول به مدت ۳ ماه، عملکرد قاعدگی را بهبود بخشید. گروه تحت درمان، درصد قابل توجهی بالاتر از چرخههای قاعدگی منظم (۷۶.۴۷٪ در مقابل ۵۱.۶۱٪) را در مقایسه با گروه دارونما نشان دادند.
3. کاتچین
مطالعات بیشتر نشان میدهد که مصرف چای سبز، که سرشار از کاتچین است، غلظت و احتمال زنده ماندن اسپرم را در موشها افزایش میدهد.
4. کوئرستین
کوئرستین یک فلاونول موجود در انگور، پیاز و چای است که باعث بهبود در تحرک و یکپارچگی اسپرم میشود. علاوه بر این، کوئرستین اثرات مثبتی در زنان مبتلا به سندرم تخمدان پلیکیستیک نشان داده است. یک کارآزمایی بالینی نشان داد که مصرف ۵۰۰ میلیگرم در روز کوئرستین در طول مرحله قبل از تخمکگذاری منجر به کاهش نشانگرهای التهابی میشود.
در این کارآزمایی، مصرف مداوم کوئرستین همچنین با کیفیت بهتر تخمک و احتمال بارداری بیشتر در بیماران مبتلا به سندرم تخمدان پلیکیستیک همراه بود. به طور کلی، فلاونوئیدها مکانیسمهای بیولوژیکی مختلفی دارند که برای محافظت از باروری مهم هستند. به عنوان مکمل و برای حفظ پایداری محیط زیست، این ترکیبات را میتوان از ضایعات تولید میوه نیز استخراج کرد.
ویتامینهای گروه B، به ویژه فولات (B9)، B6 و B12، برای باروری حیاتی هستند و به رشد تخمک و جنین کمک میکنند. این ویتامینها به مدیریت میزان اسید آمینهای به نام هموسیستئین کمک میکنند که بر کیفیت تخمک و رشد جنین تأثیر میگذارد. مطالعات نشان میدهد که مصرف همزمان این ویتامینها میتواند باروری را بهبود بخشد و افزایش دریافت فولات با افزایش میزان بارداری مرتبط است. به زنانی که قصد بارداری دارند توصیه میشود قبل و در اوایل بارداری روزانه 400 تا 800 میکروگرم اسید فولیک مصرف کنند تا خطر نقص جنین کاهش یابد.
ویتامین D علاوه بر سلامت استخوان، برای تولید مثل نیز ضروری است. این ویتامین به جذب مواد معدنی مانند کلسیم و فسفر کمک میکند و در بدن از طریق در مواجهه با نور خورشید ساخته میشود. کمبود ویتامین D میتواند منجر به مشکلات سلامتی از جمله ناباروری شود. برای بزرگسالان مصرف روزانه ۴۰۰ تا ۸۰۰ واحد بینالمللی ویتامین D توصیه میشود.
ویتامینهای C و E به عنوان آنتیاکسیدانهایی عمل میکنند که از سلولها محافظت میکنند. مصرف کافی آنتیاکسیدانها با کاهش استرس اکسیداتیو مؤثر بر باروری، به سلامت باروری کمک میکند. برخی از مواد معدنی مانند روی و سلنیوم برای باروری مردان مهم هستند و مطالعات نشان میدهد که مکملهای آنها باعث بهبود عملکرد و کیفیت اسپرم میشوند.
مواد مغذی ضروری مشروط مانند کراتین و ملاتونین نیز فواید بالقوهای برای باروری نشان دادهاند. پلیفنولها و فلاونوئیدها که در غذاهایی مانند آب انار و چای سبز یافت میشوند میتوانند باعث ارتقاء سلامت باروری و تنظیم هورمونها شوند. به طور کلی، ویتامینها، مواد معدنی، مواد مغذی ضروری مشروط و پلیفنولها میتوانند اثرات مفیدی بر باروری داشته باشند.
10223
منبع