تولید پایدار و اخلاقی مواد غذایی

با ما در اینستاگرام پُرفیرو همراه باشید

• اینستاگرم

برای پاسخ به نیازهای جمعیت در حال رشد جهان که عمدتاً شهرنشین هستند و به احتمال زیاد در مقایسه با قبل از لحاظ مالی مرفه‌ترند، تولید مواد غذایی باید 70 درصد افزایش یابد؛ اما سؤال مهم این است که صنعت چگونه به این نیاز پاسخ می‌دهد تا مواد غذایی را به روشی پایدار و اخلاقی فراهم کند. تا انتهای این مقاله با پُرفیرو همراه باشید تا با تولید پایدار و اخلاقی مواد غذایی بیشتر آشنا شوید. تولید مواد غذایی یکی از مقوله‌های کلیدی است که در کنار مسائل مربوط به مصرف مواد غذایی، ضایعات مواد غذایی، بهبود تغذیه و امنیت غذایی نیاز به توجه دارد.

اکنون باید دانست که انسان تا چه حد مجاز است برای رفع نیازهای خود از طبیعت بهره‌برداری کند. آیا آنچه اهمیت دارد، تنها شیوه‌های فنی و مهندسی تولید غذاست؟ آیا مسائل دیگری نیز وجود دارد که درصورت نداشتن توجه کافی به آ‌ن‌ها در آینده سبب بروز مشکلات جدیدی خواهند شد؟ یکی از این موارد اهمیت رعایت اصول اخلاقی در مواجه با طبیعت و در مبحث تولید مواد غذایی است که اخلاق زیست‌محیطی نام دارد.

محصولات غذایی برای استفاده در رژیم غذایی متعادل افراد باید «مغذی-فشرده» باشند. همچنین باید غذای بیشتری با استفاده از مساحت کمتری از زمین تولید شود. علاوه‌بر این، آب و انرژی در شرایط فعلی از عوامل محدودکننده تولید مواد غذایی هستند؛ از این‌رو لازم است پیش از هر چیزی به بررسی مفهوم غذای پایدار بپردازیم.

تولید پایدار مواد غذایی چیست؟

تولید پایدار مواد غذایی «روشی برای تولید با استفاده از فرایندها و سیستم‌هایی است که آلاینده نیستند، انرژی‌های تجدیدناپذیر و منابع طبیعی را حفظ می‌کنند، از نظر اقتصادی کارآمد هستند، برای کارگران، جوامع و مصرف‌کنندگان ایمن بوده و نیازهای نسل‌های آینده را به خطر نمی‌اندازند». با توجه به این تعریف، سیستمی پایدار خواهد بود که بتواند در همه ابعاد ذکرشده به بالاترین استاندارهای موجود در این زمینه‌ها نزدیک شده و تولید پایدار داشته باشد.

بیشتر بخوانید:

روز جهانی کارگران مزرعه

اثرات زیست‌محیطی تولید مواد غذایی

روش‌های تولید جهانی غذا باید به‌گونه‌ای تغییر کند که تأثیر آن بر محیط‌زیست به حداقل برسد و ظرفیت منابع جهان برای تولید غذا در آینده نیز حفظ شود. مانند سایر فعالیت‌های دست‌ساز بشر، تولید غذا به تغییرات آب‌‌وهوایی، کمبود آب، تخریب خاک و تخریب تنوع زیستی منجر شده است. به نظر می‌رسد 25 درصد از کل انتشار گازهای گلخانه‌ای جهانی به‌طور مستقیم ناشی از تولید محصولات کشاورزی، دامی و جنگلداری است. زمین‌های کشاورزی 37 درصد از سطح زمین را پوشش می‌دهند و بخش‌های زراعی و دامی درمجموع از 70 درصد منابع آب شیرین جهان استفاده می‌کنند.

برای اینکه بدانیم تولید مواد غذایی یا محصولی خاص چه تأثیرات زیست‌محیطی‌‍‌‌ای دارد باید به مسائلی از قبیل مکان و نحوه تولید غذا و دسترسی محلی به منابع طبیعی مانند آب و خاک توجه کنیم، اما تاکنون مجموعه ساده‌ای از اصول برای ارزیابی این موضوع وجود نداشته است که آیا یک محصول غذایی از نظر زیست‌محیطی پایدارتر از دیگری است یا خیر. اثرات زیست‌محیطی تولید مواد غذایی کشاورزی بسیار چشمگیر هستند. یکی دیگر از این موارد مسئله حفاظت از محیط‌زیست است که می‌تواند در بعدهای مختلف ارزیابی شود و ارتقا یابد. برخی از این ابعاد عبارت‌اند از:

تغییر اقلیم و جنگل‌زدایی

این دو عامل عوامل کلیدی در پایداری محیط‌زیست هستند. تغییر اقلیم به تغییرات طولانی‌مدت در الگوهای معمول آب‌وهوای زمین اشاره دارد، درحالی‌که جنگل‌زدایی به از دست دادن یا کاهش زمین‌های جنگلی به نفع تولیدات صنعتی است.

جنگل‌زدایی درواقع اثری ترکیبی دارد؛ زیرا با کاهش زمین‌های جنگلی که کربن اضافی را از اتمسفر خارج می‌کنند، به تغییرات آب‌وهوایی کمک می‌کند. تلاش‌ها برای مبارزه با تغییرات آب‌وهوایی، جنگل‌زدایی و ترویج نظارت خوب بر جنگل‌ها بر زنجیره‌های تأمین اولویت برای محصولاتی از جمله روغن پالم، سویا، گوشت گاو و کاغذ تمرکز دارد.

روغن پالم

روغن پالم رایج‌ترین روغن گیاهی در جهان است که به‌طور طبیعی بدون چربی ترانس است و در سیستم غذایی و سایر صنایع از جمله لوازم آرایشی و سوخت‌های زیستی کاربرد بسیار متنوعی دارد؛ اما تأثیر آن بر سیستم غذایی پیچیده است و درک چندان دقیقی از آن وجود ندارد. از آنجا که نخل روغنی محصولی استوایی است که در شرایط خاص رشد می‌کند، منبع آن به مناطق تعیین‌شده در نزدیکی خط استوا محدود است. با توجه به اینکه تقاضا برای تولید مواد غذایی پالم‌دار همچنان در حال افزایش است، پاک‌سازی جنگل‌ها برای تولید این گیاه سبب تخریب زیستگاه‌های گونه‌های در حال انقراض از قبیل اورانگوتان‌ها و همچنین از دست دادن تنوع زیستی شده است.

سویا

سویا نیز عنصری رایج در سراسر جهان است و درواقع منبع اصلی پروتئین در جهان به شمار می‌رود. این محصول کشاورزی همچنین سرشار از اسیدهای آمینه ضروری است که آن را به ماده‌ای مفید و دردسترس تبدیل می‌کند. علاوه بر پخت‌‌وپز، سویا به‌طور گسترده‌ای به‌عنوان خوراک دام کاربرد دارد که در مرحله بعدی به غذای انسان تبدیل می‌شود؛ درحالی‌که سویای تولیدشده در برخی کشورها گواهی پایداری دارند، تولید آن در برخی مناطق خاصی با جنگل‌زدایی همراه است. بخش زیادی از منابع طبیعی مانند آب باید در تولید سویا استفاده شود؛ از این‌رو تلاش برای تولید مواد غذایی و بهبود عرضه این محصول شامل توسعه شیوه‌های تولید پایدار و تشویق تنوع زیستی است.

گوشت گاو

از آنجا که گاوها متان را هم از دهان خود و هم به‌صورت نفخ از بدن دفع می‌کنند، مسئله گازهای گلخانه‌ای در تولید غذای دام اولویتی کلیدی در تلاش‌ها برای دستیابی به تولید پایدار است. با این حال، پیشرفت‌های چشمگیری برای کاهش اثرات زیست‌محیطی گاوداری‌ها انجام شده است.

پیشرفت‌هایی در روش‌های تولید و تکنولوژی که سبب کاهش ضایعات مواد غذایی و افزایش کارایی می‌شود؛ به این معنا که گاوهای کمتری می‌توانند حجم بیشتری غذا تولید کنند. در برزیل و سایر مناطقی که جنگل‌ها برای پرورش گاو گوشتی به مراتع تبدیل می‌شوند، جنگل‌زدایی مناطق استوایی به فرایند تولید مواد غذایی مانند گوشت گاو گره مرتبط است.

گزینه‌های گیاهی

براساس بررسی‌های سال 2020 غذا و سلامت توسط شورای اطلاعات بین‌المللی غذا، مصرف پروتئین از منابع گیاهی و جایگزین‌های گوشت و لبنیات گیاهی در سال‌های گذشته افزایش یافته است. این روند ممکن است تا حدی به‌دلیل تلاش افرادی باشد که ردپای کربن را در تولید محصولاتشان کاهش دهند. این موضوعی است که در تولید مواد غذایی به‌شدت مدنظر قرار گرفته است. برخی نیز معتقدند سبک زندگی مبتنی بر گیاهان بهترین رویکرد برای این سیاره ا‌ست، اما برخی از سبک‌های زندگی تأیید می‌کنند که هم گزینه‌های گیاهی و هم غذاهای حیوانی با منابع پایدار را در بر می‌‌گیرد.

کاغذ

بسته‌بندی‌های کاغذی در صنایع غذایی امروزه کاملاً رایج است؛ از این‌رو بسیاری از رستوران‌ها پس از وقوع کووید-19 سرویس‌های خود را به حالت بیرون‌بر درآورده‌اند و به همین دلیل استفاده از بسته‌بندی اهمیت بیشتری یافته است. در این حالت اگر جنگل‌ها مسئولانه مدیریت نشوند، تقاضا برای کاغذ می‌تواند تأثیر مستقیمی بر جنگل‌زدایی داشته باشد. بازیافت یکی دیگر از اجزای کلیدی برای تضمین زنجیره تأمین کاغذ پایدار و اخلاقی است.

اقداماتی برای پایدارتر کردن تولید مواد غذایی

کمیسیون اروپا در حال ارزیابی بهترین روش برای کاهش اثرات محیط زیستی تولید مواد غذایی و محدود کردن ضایعات در سراسر زنجیره تأمین مواد غذایی است. تا سال 2020، هدف این امر کاهش 20 درصدی نهاده‌های مصرفی در زنجیره تولید مواد غذایی بوده است. این مقوله با اختصاص دادن مشوق‌هایی برای تولید و مصرف پایدارتر مواد غذایی صورت می‌گیرد.

برای اینکه به‌سرعت بتوان با استفاده از فناوری‌ها و دانش فعلی به‌سوی این هدف پیش رفت، اقدامات متفاوتی در بخش کشاورزی لازم است. برخی از اقدامات برای تولید پایدار مواد غذایی در سطوح بالاتر (همان‌طور که کمیسیون اروپا و برنامه‌های پایداری شرکت‌های تولیدکننده مواد غذایی معرفی کرده‌اند) عبارت‌اند از:

1. استفاده بهینه از منابع طبیعی:

برای مثال، می‌توان به اقداماتی در راستای کاهش سوخت‌های فسیلی، بهینه‌سازی مصرف آب، کاهش آلودگی آب‌راه‌ها، کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، حفظ خاک و افزایش تنوع زیستی اشاره کرد.

2. حفاظت از منابع دریایی:

منابع دریایی نیز بخشی از منابع طبیعی به شمار می‌روند که لازم است به‌گونه‌ای پایدار بهره‌برداری شوند؛ برای مثال، ماهیگیری با استفاده از اصول پایداری، حذف صیدهای جانبی و کاهش آلودگی دریا.

3. تولید مواد غذایی از منابع پایدار:

لازم است منابع در معرض خطر یا مواردی که سبب ایجاد ناپایداری می‌شوند برای تهیه غذا تا حد امکان کمتر استفاده شده یا به‌طورکلی حذف شوند؛ برای مثال، توسعه طرح‌های پایداری مانند طرح‌های شورای نظارت دریایی و میزگردها درباره مصارف روغن پالم.

4. استفاده از بسته‌بندی‌های قابل بازیافت مواد غذایی برای حفاظت از محیط‌زیست:

آلایندگی مواد پلاستیکی در سراسر جهان امروزه به یکی از نگرانی‌های اصلی بشر تبدیل شده است. در این راستا باید جنبه‌های اضافی بسته‌بندی‌ها تا حد امکان حذف شوند؛ برای مثال، استفاده از بسته‌بندی‌های بهینه یا کاربرد مواد بازیافتی با اثرات زیست‌محیطی کم.

5. کاهش ضایعات مواد غذایی:

ضایعات مواد غذایی یکی از مباحث مهم در شرایط فعلی در جهان است. برخی معتقدند تلاش‌ها برای کاهش حجم این بخش از صنعت غذا می‌تواند گامی بزرگ برای رفع مشکل نیاز به تولید غذای بیشتر در جهان باشد؛ برای مثال، استفاده از استراتژی‌های فنی بیشترین حد ممکن شیوه‌های کاستن از ضایعات مواد غذایی به شمار می‌رود. این استراتژی‌ها به‌منظور افزایش عمر مفید محصولات و کاستن از مقدار زباله‌هایی که باید دفن شوند به روش بازیافت صورت می‌گیرد.

اخلاق زیست‌ محیطی چیست؟

اخلاق زیست‌ محیطی شاخه‌ای از تفکر اخلاقی است که بر رابطه انسان و محیط طبیعی تمرکز دارد. این دیدگاه رویکردی جامع برای درک و ارزیابی تعهدات اخلاقی ما به‌منظور حفاظت و پاسداری از محیط‌زیست است. اخلاق زیست‌ محیطی به‌دنبال گردآوری علایق انسان و محیط‌زیست است؛ با تشخیص اینکه هر دو به یکدیگر وابسته هستند و ارزش ذاتی دارند.

انواع نظریه‌های اخلاقی از جمله نتیجه‌گرایی، فایده‌گرایی و اخلاق فضیلتی، اخلاق محیطی را تعریف می‌کنند. این نظریه‌ها چهارچوبی برای درک تعهدات اخلاقی ما در قبال محیط‌زیست و نحوه عمل ما برای حفاظت از آن را فراهم می‌کند. اخلاق زیست‌ محیطی همچنین از حوزه‌های فلسفه، اقتصاد، بوم‌شناسی و حقوق استفاده می‌کند و رویکردی جامع برای درک و ارزیابی پیامدهای اخلاقی اعمال انسانی ارائه می‌دهد.

بیشتر بخوانید:

فلسفه غذا؛ نگرشی تازه به آن

انواع اخلاق زیست‌ محیطی

• توسعه آزادی‌خواه

توسعه آزادی‌خواهانه نوعی اخلاق زیست‌محیطی است که بر حق افراد برای انجام هر کاری که می‌خواهند، در ارتباط با محیط و منابع آن تمرکز دارد. این مفهوم همچنین تأکید می‌کند یک فرد نباید ارزش‌های خود را به دیگران تحمیل کند و درعوض باید به انتخاب‌های دیگران احترام بگذارد.

• توسعه اکولوژیک

توسعه اکولوژیک نوعی از اخلاق زیست‌محیطی است که بر حفظ محیط طبیعی و منابع آن به‌منظور حفظ تعادل و سلامت اکوسیستم حین تولید مواد غذایی تمرکز دارد. این مفهوم بر اهمیت رفتار انسان با طبیعت با هدف حفظ آن برای نسل‌های آینده تأکید می‌کند.

• اخلاق حفاظتی

اخلاق حفاظتی نوعی از اخلاق زیست‌محیطی است که بر حفظ منابع طبیعی برای نسل‌های آینده تمرکز می‌کند. همچنین از این طریق اطمینان می‌دهد که منابع فعلی تخلیه نمی‌شوند یا آسیب نمی‌بینند. این مفهوم افراد را تشویق می‌کند مسئولانه و خردمندانه از منابع طبیعی استفاده کنند تا امکان استفاده و بهره‌برداری از آن برای نسل‌های آینده به اندازه کافی وجود داشته باشد.

به‌طور خلاصه، گسترش آزادی‌خواهانه، حق افراد برای استفاده از منابع طبیعی و تولید مواد غذایی را ترویج می‌کند؛ مشوق بوم‌شناختی انسان‌ها و کار با طبیعت است نه علیه آن. اخلاق حفاظتی نیز بر استفاده پایدار از منابع طبیعی تأکید می‌کند. هریک از انواع اخلاق زیست‌محیطی مزایای خاص خود را دارند و باید هنگام بررسی چگونگی حفاظت از محیط‌زیست به بهترین شکل مدنظر قرار بگیرند، اما اکنون این پرسش کلی مطرح می‌شود که چرا اخلاق زیست‌محیطی در تولید مواد غذایی اهمیت دارد که در ادامه به این سؤال پاسخ داده می‌شود.

اهمیت اخلاق زیست‌ محیطی

اخلاق زیست‌ محیطی مهم است؛ زیرا چهارچوبی اخلاقی برای نحوه تعامل انسان با محیط طبیعی فراهم می‌کند. همین موضوع به ما کمک می‌کند تأثیرات اعمال خود را بر کره زمین در نظر بگیریم. همچنین راهنمای ما در تصمیم‌گیری‌های اخلاقی‌تر و پایدارتر است. مواردی که در زیر ذکر شده‌اند بیانگر اهمیت موضوع اخلاق زیستی هستند:

• طبیعت را نباید به‌عنوان یک کالا یا منبع بهره‌برداری و بی‌مصرف تلقی کرد. درواقع اخلاق زیست‌محیطی به ایجاد روابط بهتر با طبیعت کمک می‌کند و ارزش ذاتی آن را علاوه بر ارزش ابزاری آن تشخیص می‌دهد.
• به ما می‌آموزد در قبال محیط‌زیست خود مسئولیت‌پذیر باشیم و از شیوه‌های سازگار با محیط‌زیستی که به حفاظت از منابع طبیعی کمک می‌کنند، حمایت کنیم.
• همچنین اخلاق زیست‌محیطی سیاست‌ها و قوانین عمومی بهتری را ترویج می‌کند که به اطمینان از مراقبت مناسب از محیط‌زیست منجر می‌شوند.

نمونه‌هایی از اخلاق زیست‌ محیطی

یکی از مصادیق اخلاق زیست‌محیطی در تولید مواد غذایی، استفاده از منابع انرژی تجدیدپذیر است. منابع انرژی تجدیدپذیر که از انواع انرژی محسوب می‌‌شوند، به‌طور طبیعی دوباره ایجاد شده و می‌توانند بدون کاهش منابع طبیعی استفاده شوند. نمونه‌هایی از منابع انرژی تجدیدپذیر عبارت‌اند از: انرژی خورشیدی، بادی و برق-آبی. منابع انرژی تجدیدپذیر انتخابی اخلاقی هستند؛ زیرا سبب آلودگی یا کاهش منابع محدود نمی‌شوند. از آنجا که بشر با اتکا به دانش و فناوری‌های خود از تمام امکاناتش برای تولید مواد غذایی بهره می‌برد، لازم است به‌روشنی درباره مبحث اخلاق در تولید غذا نیز سخن گفته شود.

یکی دیگر از مصادیق اخلاق زیست‌محیطی در عمل، استفاده از روش‌های کشاورزی پایدار است؛ روش‌هایی که طراحی شده‌اند تا این اطمینان حاصل شود که زمین و منابع مورد استفاده در کشاورزی مولد باقی می‌مانند و می‌توان در آینده از آن‌ها استفاده کرد. نمونه‌هایی از روش‌های کشاورزی پایدار شامل تناوب زراعی، مدیریت تلفیقی آفات و خاک‌ورزی حفاظتی است. درنهایت، شیوه‌های جنگلداری پایدار نمونه‌ای از اخلاق زیست‌محیطی در عمل است. شیوه‌های جنگل‌داری پایدار برای اطمینان از مدیریت جنگل‌ها به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که تنوع زیستی و یکپارچگی اکولوژیکی آن‌ها حفظ شود. نمونه‌هایی از شیوه‌های جنگلداری پایدار شامل برداشت انتخابی، احیای جنگل و حفاظت از جنگل‌های قدیمی است.

شاید این سؤال مطرح شود که تفاوت میان اکولوژی و اخلاق زیستی در چه مواردی است. برای پاسخ لازم است بدانیم اکولوژی مطالعه علمی روابط بین موجودات و محیط‌زیست آن‌هاست؛ درحالی‌که اخلاق زیست‌محیطی بر نحوه تعامل انسان با محیط طبیعی تمرکز دارد. اکولوژی به چگونگی تعامل موجودات با یکدیگر و با محیط خود می‌پردازد. در مقابل، اخلاق زیست‌محیطی چگونگی تعامل انسان با محیط طبیعی را بیان می‌کند که به‌منظور به حداقل رساندن آسیب و ارتقای پایداری در تولید مواد غذایی صورت می‌گیرد.

پیچیدگی‌های اخلاقی تولید مواد غذایی

تا مدت‌‌‌های بسیار طولانی، عمده‌ترین ویژگی انتخاب‌های غذایی برای مصرف‌کنندگان، تنها طعم و مزه غذاها بوده است. با این حال، امروزه مصرف‌کنندگان به ارزش ملاحظات دیگری از جمله عدالت اجتماعی، رفاه حیوانات و نظارت بر محیط‌زیست نیز ‌توجه می‌‌کنند. همه این موارد بر عادات خرید غذا و نوشیدنی آن‌ها تأثیرگذار است. همان‌طور که آگاهی و عمل به تکامل خود ادامه می‌دهد، ایده «اخلاق در تولید غذا» جدی‌تر مدنظر قرار گرفته است. «اخلاق در تولید غذا» به در نظر گرفتن پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی برای خرید یا مصرف غذاها و نوشیدنی‌ها اشاره دارد.

نقش اخلاق در تولید مواد غذایی به‌طور فزاینده‌ای برای صنایع غذایی و کشاورزی و همچنین مصرف‌کننده ارزش‌محور در اولویت قرار گرفته است. امروزه نیز پیشرفت‌های چشمگیری برای رفاه حیوانات، عدالت اجتماعی و نظارت بر محیط‌زیست انجام شده است. در همین راستا صنعت و مصرف‌کنندگان می‌توانند با یکدیگر همکاری کنند تا به‌سوی زنجیره تأمین پایدارتر و اخلاقی‌تر حرکت کنند.

اخلاق در تولید مواد غذایی چیست؟

تولید غذای اخلاقی شامل در نظر گرفتن مردم (رفاه کارگران، چه در مزارع کوچک، تعاونی‌های تولیدی، املاک یا مزارع بزرگ)، محیط‌زیست (با تمرکز بر پایداری محیط‌زیست) و حیوانات (عمدتاً با حقوق و رفاه حیوانات مرتبط) است؛ بنابراین تولید اخلاقی علاوه بر ارکان تولید غذای پایدار، رفاه حیوانات را نیز مدنظر دارد. برای بسیاری از افراد حمایت از حقوق کارگران اهمیت بسیاری دارد. مسائلی مانند دستمزد برابر، برابری جنسیتی، تنوع، کار اجباری، کار کودکان و موارد دیگر ملاحظات پیچیده‌ای هستند. یکی از این موارد مهم، رفاه حیوانات و جایگاه آن‌ها در تولید مواد غذایی به شیوه اخلاقی و پایدار است که در ادامه به آن اشاره می‌شود:

رفتار انسانی با حیوانات

بسیاری از ذی‌نفعان (نهادهای دولتی، گروه‌های کالا، نهادهای گواهی شخص ثالث، گروه‌های ذی‌نفع خاص و دیگران) استانداردهایی را برای رفتار انسانی با حیوانات در زنجیره تأمین غذا تعیین می‌کنند؛ از جمله، مواردی که برای تولید غذا و نیروی کار در نظر گرفته شده‌اند.

در اتحادیه اروپا، معاهده لیسبون حیوانات را موجوداتی ذی‌شعور می‌داند؛ به این معنا که آن‌ها قادر به احساس لذت و درد هستند؛ درنتیجه، کمیسیون اروپا استراتژی جدیدی را برای بهبود شرایط رفاهی حیوانات در پیش گرفته است؛ از قبیل نحوه نگهداری، تغذیه، حمل‌ونقل و کشتار آن‌ها. اگرچه هیچ تعریف جهان‌شمولی از مفهوم «رفاه حیوانات» وجود ندارد، سازمان جهانی بهداشت شرایط زیر را به‌عنوان یک اصل راهنما برای حیوانات مدنظر قرار می‌دهد:

1. حیوانات نباید به‌گونه‌ای نگهداری شوند که در طول حیات خود تشنگی، گرسنگی و سوءتغذیه را بیش‌ازحد توان و برای مدت‌زمان‌ طولانی تجربه کنند.

2. حیوانات نباید آزار ببینند و احساساتی از قبیل ناراحتی و قرار گرفتن در معرض ناملایمات و خشونت را تجربه کنند.

3. شرایط نگهداری حیوانات باید به‌گونه‌ای باشد تا در طول زندگی خود از امکانات سلامتی بهره‌مند شوند و از درد، آسیب و بیماری در امان باشند.

4. شرایط نگهداری حیوانات باید به شیوه‌ای باشد تا به آن‌ها احساس ترس و ناراحتی القا نشود.

5. شیوه‌های تربیتی خشن و رفتارهایی که در طبیعت آن‌ها نیست، نباید از آن‌ها خواسته شود. حیوانات باید آزاد باشند تا بتوانند براساس ذات و طبیعت خود را زندگی کنند.

اخلاق و مسئولیت زیست‌محیطی مصرف‌کنندگان

اکنون باید نقش و مسئولیت خریداران در فرایند پایدارسازی تولید مواد غذایی و رعایت اخلاق زیستی از سوی تولیدکنندگان بررسی شود. در این باره لازم است در ابتدا به تعریف عبارت «مصرف پایدار» بپردازیم. برخلاف مصرف متعارف، مصرف پایدار نیازهای نسل‌های آینده را در نظر می‌گیرد. مصرف‌کننده در این حالت به‌دنبال استفاده از کالاها و خدماتی است که پاسخ‌گوی نیازهای اساسی او باشند و کیفیت زندگی بهتری را برایش به ارمغان بیاورند. در عین حال استفاده از منابع طبیعی، مواد سمی و انتشار زباله و آلاینده‌ها را در طول چرخه زندگی به حداقل برساند تا نیازهای نسل آینده را به خطر نیندازد.

دستیابی به این هدف به چگونگی شیوه مصرف به روشی متفاوت و یا مصرف کمتر بستگی دارد. مصرف پایدار اغلب به‌صورت یکسان یا مشابه رفتار مسئولانه زیست‌محیطی، رفتار دوستدار محیط‌زیست، یا مصرف اخلاقی، مصرف سبز و مصرف مسئولانه توصیف می‌شود. همچنین با تولید مواد غذایی پایدار در یک ‌راستا قرار می‌گیرند. این نوع مصرف، به استفاده و دفع خدمات و کالاها (بازیافت) نه‌تنها از سوی افراد و خانواده‌ها، بلکه توسط دولت‌ها، مشاغل و سایر سازمان‌ها اشاره دارد. مصرف پایدار ارتباط تنگاتنگی با تولید پایدار و سبک زندگی پایدار دارد. درحقیقت سبک زندگی پایدار پیامدهای زیست‌محیطی را به حداقل می‌رساند و در عین حال زندگی شکوفایی را برای افراد، خانواده‌ها، جوامع و فراتر از آن امکان‌پذیر می‌کند.

این سبک از زندگی محصول تصمیم‌های فردی و جمعی درباره آرزوها، ارضای نیازها و استفاده از شیوه‌هایی است که به نوبه خود مشروط و تسهیل شده‌اند. این شیوه‌ها را هنجارهای اجتماعی، نهادهای سیاسی، سیاست‌های عمومی، زیرساخت‌ها، بازارها و فرهنگ محدود کرده‌اند. توسعه پایدار و همچنین مصرف پایدار متکی به شرایط خاصی است که در زیر به برخی از آن‌ها اشاره می‌شود.

– استفاده مؤثر از منابع و به حداقل رساندن ضایعات و آلودگی

– استفاده از منابع تجدیدپذیر در حد ظرفیت آن‌ها برای تجدید

– استفاده مجدد و چرخه مجدد محصول به‌طوری‌که اقلام مصرفی تا حداکثر پتانسیل‌شان استفاده شوند.

– برابری میان‌نسلی و بین‌نسلی

پس از آگاهی از مفهوم مصرف پایدار، اکنون این سؤال مطرح می‌شودکه آیا انتخاب‌های مصرف‌کنندگان می‌تواند پایداری را ارتقا دهد. درواقع پیامدهای جهانی مشکلات زیست محیطی، به‌ویژه تغییرات آب‌‌وهوایی، هم بر برنامه‌های سیاسی و هم بر زندگی روزمره مردم تأثیر می‌گذارد. از آنجا که مصرف مواد غذایی بخش قابل‌توجهی از بار محیطی خانوارها را تشکیل می‌دهد، پایداری آنچه می‌خوریم می‌تواند نقش بسیار مهمی داشته باشد. همین امر سبب پیدایش نوع جدیدی از اخلاق شده است که مصرف‌کنندگان را تشویق می‌کند برای انتخاب‌هایشان دست به نوعی «خود اخلاقی» می‌پردازند. در حالی که بیشتر افراد معتقد هستند چالش‌های زیست‌محیطی مستلزم مسئولیت‌های مشترک هستند. اینکه مصرف‌کنندگان چگونه و تا چه اندازه می‌توانند این مسئولیت‌ها را تحمل کنند نیز موضوع بحث‌برانگیزی است.

---

 به طور کلی امروزه بسیاری از مصرف‌کنندگان در برابر محیط زیست مسئولانه عمل می‌کنند و آگاهی زیست محیطی آن‌ها افزایش یافته است. همچنین در حین انجام خرید بر الزامات زیست‌محیطی خود تأکید می‌کنند. می‌توان گفت رفتار مسئولانه زیست‌محیطی مصرف‌کنندگان واکنشی به بازاریابی مسئولانه اجتماعی است که توجه به جنبه‌های اجتماعی، اخلاقی، قانونی و زیست‌محیطی فعالیت‌های تجاری درباره ذی‌نفعان آن‌ها را برجسته می‌کند. براساس یک نظرسنجی ویژه که در سال 2017 انجام شد بیشتر اروپایی‌ها معتقد بودند که می‌توانند در حفاظت از محیط‌زیست نقش داشته باشند.

از همین‌رو می‌توان امیدوار بود افراد بیشتری به مسئله حفظ محیط‌زیست و حمایت از محصولاتی که بر پایه رعایت اخلاق زیستی تولید شده‌اند، علاقه‌مند شوند. این امر با افزایش آگاهی عموم مردم درباره اهمیت حفظ محیط‌زیست، مسئولیت‌های محیط‌زیستی و اخلاق در این حوزه صورت می‌گیرد. نقش آگاهی‌بخشی رسانه‌های عمومی در این حوزه می‌تواند بسیار چشمگیر باشد. همچنین امید است به‌زودی دغدغه حفاظت از محیط زیست در تمامی جنبه‌های آن مخصوصا در تولید مواد غذایی به امری کاملاً فراگیر در سراسر جهان تبدیل شود.

10012