دیابت نوع ۱، ۲ و بارداری: معرفی کامل و آسانترین روشهای مدیریت هر کدام
توضیحات
با ما در اینستاگرام پُرفیرو همراه باشید
حقایقی درباره دیابت:
- تعداد افراد مبتلا به دیابت از 108 میلیون نفر در سال 1980 به 422 میلیون نفر در سال 2014 رسید. این عدد در سال 2023 تا بیش از نیم میلیارد نفر در سراسر جهان افزایش یافته است. آمارهای ابتلا به دیابت در کشورهای با درآمد پایین و متوسط با سرعت بیشتری نسبت به کشورهای با درآمد بالا، افزایش داشته است و پیشبینی میشود این بیماری که مردان، زنان و کودکان در هر سنی را در هر کشوری تحت تاثیر قرار میدهد در طی 30 سال آینده به بیش از دو برابر و به 1/3 میلیارد در جهان نفر برسد و افراد در هیچ کشوری از ابتلا به آن در امان نباشند.
- دیابت عامل اصلی نابینایی، نارسایی کلیه، حملات قلبی، سکته مغزی و قطع اندام تحتانی است.
- بین سالهای 2000 تا 2019، میزان مرگومیر ناشی از دیابت 3 درصد افزایش یافته است.
- در سال 2019، دیابت و بیماری کلیوی ناشی از آن باعث مرگ 2 میلیون نفر در جهان گردید.
- رژیم غذایی سالم، فعالیت بدنی منظم، حفظ وزن طبیعی بدن و پرهیز از مصرف دخانیات راههایی برای پیشگیری یا به تاخیر انداختن ابتلا به دیابت نوع 2 معرفی شدهاند.
- دیابت را میتوان با استفاده از رژیم غذایی، فعالیت بدنی، مصرف دارو، غربالگری و درمان منظم عوارض، درمان و از عواقب آن جلوگیری کرد یا آنها را به تأخیر انداخت.

اگر مایلید بیشتر درباره بیمار دیابت، انواع آن و علائم و شیوههای مدیریت هرکدام بیشتر بدانید، در ادامه این مقاله اطلاعات دقیق و کاملی درباره آن در اختیار شما قرار گرفته است. پس با پُرفیرو همراه باشید تا بیشتر درباره این بیماری شیرین بدانید. لازم به ذکر است که نکات ذکر شده در این مقاله، همانند سایر مقالات پُرفیرو تنها جنبهه آگهیبخشی داشته و پُرفیرو هیچ توصیهای در زمینه تشخصی، درمان و یا مداخله انجام نمیدهد و هرگونه اقدامی در این زمینه حتما و اساسا، باید توسط پزشک مختصص صورت بگیرد.
معرفی کلی دیابت

در ابتدا و پیش از هر مطلبی لازم است با تعریف دیابت و آماری مربوط به ابتلاها به این بیماری در جهان آشنا شویم تا به خوبی بدانیم که این بیماری تا چه اندازه مهم بوده و میتواند بر روی کیفیت زندگی و حتی طول عمر افراد تاثیر مستقیم داشته باشد.
تعریف دیابت و آمارهای ابتلا به آن:
دیابت یک بیماری مزمن است و در دو حالت ایجاد میشود. مورد اول زمانی رخ میدهد که لوزالمعده انسولین کافی تولید نمیکند و مورد دوم زمانی است که بدن نمیتواند به طور موثر از انسولین تولید شده استفاده کند.
انسولین هورمونی است که قندِ خون را تنظیم میکند. هایپرگلیسمی که افزایش قندخون نیز نامیده میشود، یکی از عوارض رایج دیابت کنترل نشده است و به مرور زمان منجر به آسیب جدی به بسیاری از سیستمهای بدن، بهویژه اعصاب و رگهای خونی میگردد.
بر اساس آمارهای سازمان بهداشت جهانی (WHO)؛ در سال 2014، 8/5 درصد از بزرگسالان 18 سال و بالاتر به دیابت مبتلا بودند. در سال 2019، دیابت عامل مستقیم مرگ 1/5 میلیون نفر بود و 48 درصد از کل مرگومیرهای ناشی از دیابت قبل از 70 سالگی رخ داده است. 460 هزار مرگومیر دیگر نیز به دلیل بیماریهای کلیوی ناشی از دیابت رخ داده است و افزایش گلوکز خون باعث حدود 20 درصد مرگومیرهای مربوط به بیماریهای قلبی-عروقی میشود.
بین سالهای 2000 تا 2019، 3 درصد افزایش در میزان مرگومیرهای بررسیشده در جهان ناشی از دیابت بوده است. در کشورهای با درآمد متوسط پایین، میزان مرگومیر ناشی از دیابت 13 درصد افزایش یافته است و در مقابل، احتمال مرگ ناشی از هر یک از چهار بیماری اصلی غیرواگیر (بیماریهای قلبی عروقی، سرطان، بیماریهای مزمن تنفسی یا دیابت) در سنین 30 تا 70 سال بین سالهای 2000 تا 2019 در سطح جهان 22 درصد کاهش یافته است.
علائم دیابت

در سال 2023 سازمان جهانی بهداشت مجموعهای از علائم را به عنوان نشانههای احتمالی ابتلا به دیابت اعلام کرد. اگرچه علائم این بیماری ممکن است به طور ناگهانی رخ دهد. در دیابت نوع 2، علائم میتواند خفیف بوده و ممکن است سالها طول بکشد تا افراد متوجه شوند که به این بیماری مبتلا شدهاند. بنابراین اگرهر کدام از علائم زیر را دارید برای انجام آزمایش قندخون خود به پزشک مراجعه کنید:
- احساس تشنگی شدید
- نیاز به دفع ادرار بیشتر از حد معمول، اغلب در شب
- تاری دید
- احساس خستگی
- کاهش وزن ناخواسته
- گرسنگی زیاد
- احساس گزگز در دست و پا
- پوست بسیار خشک
- زخمهایی که به آرامی بهبود پیدا میکنند
- مبتلا شدن به انواع عفونتها بیش از حد معمول
با گذشت زمان، دیابت میتواند به رگهای خونی در قلب، چشمها، کلیهها و اعصاب آسیب برساند. افراد مبتلا به دیابت بیشتر در معرض خطر مشکلات سلامتی از جمله حمله قلبی، سکته مغزی و نارسایی کلیوی هستند. این بیماری با آسیب رساندن به رگهای خونی چشم میتواند سبب از دست رفتن دائمی بینایی شود.
بسیاری از افراد مبتلا به آن به دلیل آسیب عصبی و جریان خون ضعیف در پاهای خود دچار مشکل میشوند. این امر میتواند منجر به زخم پا شده و ممکن است سبب به قطع عضو گردد. این بیماری انواع متفاوتی دارد.
دیابت نوع یک

دیابت نوع 1 (که قبلاً به عنوان وابسته به انسولین، نوجوانی یا شروع دوران کودکی شناخته میشد) با کمبود تولید انسولین مشخص میشود و نیاز به تجویز روزانه انسولین دارد. در سال 2017، 9 میلیون نفر مبتلا به دیابت نوع 1 بودند. اکثریت آنها در کشورهای با درآمد بالا زندگی میکنند. نه علت آن و نه راههای پیشگیری از آن مشخص نیست.
عوامل خطر
تصور میشود دیابت نوع 1 ناشی از یک واکنش ایمنی است (بدن به اشتباه به خود حمله میکند). عوامل خطر برای دیابت نوع 1 به اندازه پیش دیابت و دیابت نوع 2 مشخص نیستند. عوامل شناخته شده عبارتند از:
- سابقه خانوادگی: مبتلا بودن والدین، برادر یا خواهر به دیابت نوع 1.
- سن: شما میتوانید در هر سنی به دیابت نوع 1 مبتلا شوید.
- در ایالات متحده، افراد سفیدپوست بیشتر از افراد آفریقایی آمریکایی و اسپانیایی یا لاتین تبار در معرض ابتلا به دیابت نوع 1 هستند.
در حال حاضر، هیچکس نمیداند چگونه میتوان از ابتلا به دیابت نوع 1 جلوگیری کرد.
علائم ابتلا به دیابت نوع 1
افرادی که دیابت نوع 1 دارند ممکن است حالت تهوع، استفراغ یا معده درد نیز داشته باشند. دیابت نوع 1 را میتوان در هر سنی تشخیص داد و علائم میتواند در عرض چند هفته یا چند ماه ظاهر شده و همچنین شدید نیز باشند.
دیابت نوع دو

این نوع از دیابت بر نحوه استفاده بدن از قند (گلوکز) برای انرژی تأثیر میگذارد. این کار بدن را از استفاده صحیح از انسولین باز میدارد که در صورت عدمدرمان میتواند منجر به افزایش سطح قندخون شود. با گذشت زمان، دیابت نوع 2 ممکن است سبب آسیب جدی به بدن، به ویژه اعصاب و عروق خونی گردد. نوع دوم دیابت اغلب قابل پیشگیری است.
عواملی که در ایجاد دیابت نوع 2 نقش دارند عبارتند از اضافه وزن، ورزش نکردن کافی و ژنتیک. تشخیص زودهنگام برای جلوگیری از بدترین عوارض دیابت نوع 2 بسیار حائز اهمیت است. بهترین راه برای تشخیص زودهنگام دیابت انجام معاینات منظم و آزمایش خون به همراه رعایت قوانین مراقبتی بهداشتی و سلامتی ویژه است. علائم نوع 2 دیابت میتواند خفیف باشد و ممکن است چندین سال طول بکشد تا مورد توجه قرار بگیرند.
علائم ممکن است مشابه علائم دیابت نوع 1 بوده اما اغلب کمتر مشخص میشود. در نتیجه همین امر، بیماری ممکن است چندین سال پس از شروع، پس از بروز عوارض، تشخیص داده شود. بیش از 95 درصد افراد مبتلا به دیابت به دیابت نوع 2 مبتلا هستند که قبلاً غیروابسته به انسولین یا شروع بزرگسالی نامیده میشد. تا همین اواخر، این نوع دیابت فقط در بزرگسالان دیده میشد، اما امروزه شیوع آن اکنون به طور فزایندهای در کودکان نیز دیده میشود.
شما در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع 2 هستید اگر:
- پیش دیابت داشته باشید.
- اضافه وزن دارید.
- 45 سال یا بیشتر هستید.
- یکی از والدین، برادر یا خواهر مبتلا به دیابت نوع 2 داشته باشید.
- کمتر از 3 بار در هفته فعالیت بدنی دارید.
- اگر بیماری کبد چرب غیر الکلی دارید، ممکن است در خطر ابتلا به دیابت نوع 2 نیز باشید.
علائم دیابت نوع 2
از آنجایی که تشخیص علائم علائم دیابت دو نوع دشوار است، دانستن عوامل خطر برای تشخیص این نوع دیابت مهم است. در صورت داشتن هر یک علائم خطر ذکر شده در بالا از حتما به پزشک مراجعه کنید.
دیابت بارداری

دیابت بارداری هیپرگلیسمی با مقادیر گلوکز خون بالاتر از حد طبیعی اما کمتر از مقادیر تشخیصی دیابت است. این نوع از دیابت در دوران بارداری رخ میدهد. زنان مبتلا به دیابت بارداری در معرض خطر افزایش عوارض در دوران بارداری و زایمان هستند. این زنان و احتمالاً فرزندانشان در آینده نیز در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع 2 هستند.
شیوه تشخیص دیابت بارداری از طریق غربالگری قبل از تولد بوده، نه از طریق علائم گزارششده برای آن. دیابت بارداری معمولاً پس از زایمان از بین میرود، اما خطر ابتلا به دیابت نوع 2 را افزایش میدهد. احتمال چاقی کودک شما در دوران کودکی یا نوجوانی و ابتلا به دیابت نوع 2 در آینده بیشتر است.
قبل از باردار شدن، ممکن است بتوانید با تغییر سبک زندگی از دیابت بارداری پیشگیری کنید. این موارد شامل کاهش وزن در صورت اضافه وزن، داشتن رژیم غذایی سالم و فعالیت بدنی منظم است.
شما در معرض خطر ابتلا به دیابت بارداری (دیابت در دوران بارداری) هستید اگر:
- در بارداری قبلی دیابت بارداری داشتهاید.
- نوزادی با وزن بیش از 4/5 کیلو به دنیا آوردهاید.
- اضافه وزن دارید.
- بیش از 25 سال سن دارید.
- سابقه خانوادگی دیابت نوع 2 داشته باشید.
- اختلال هورمونی به نام سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) دارید.
علائم دیابت بارداری
دیابت بارداری (دیابت بارداری) معمولاً هیچ علامتی ندارد. اگر باردار هستید، پزشک باید بین هفتههای 24 تا 28 بارداری شما را از نظر دیابت بارداری چک کند. در صورت نیاز، میتوانید تغییراتی را در سبک زندگیتان برای محافظت از سلامت خود و جنینتان ایجاد کنید.
اختلال در تحمل گلوکز و اختلال در قندخون ناشتا
اختلال تحمل گلوکز (IGT) و اختلال قندخون ناشتا (IFG) حدفاصل بین سلامت بودن و مبتلا بودن به دیابت هستند. افراد مبتلا به IGT یا IFG در اغلب معرض خطر بالای پیشرفت به دیابت نوع 2 هستند.
جلوگیری
تغییر سبک زندگی بهترین راه برای پیشگیری یا به تاخیر انداختن ابتلا به دیابت نوع 2 است. برای کمک به پیشگیری از دیابت نوع 2 و عوارض آن، افراد باید:
- به وزن مناسب رسیده و آن را در محدوده وزن سالم حفظ کنند
- با حداقل 30 دقیقه ورزش متوسط در روز از نظر بدنی فعال بمانند
- رژیم غذایی سالم داشته باشند و از مصرف شکر و چربیهای اشباعشده پرهیز کنند
- پرهیز از استعمال دخانیات
بیشتر بخوانید:
دیابت در مردان

احتمال ابتلای مردان به دیابت نوع 2 در مقایسه با زنان، در وزنهای پایینتر، بیشتر است. یکی از دلایل این امر ذخیره بیشتر چربی شکمی (به عنوان عامل خطر شناخته شده برای ایجاد دیابت) در مردان است. اگرچه دیابت هم مردان و هم زنان را در معرض خطر بیشتری برای بیماری قلبی، سکته مغزی، از دست دادن بینایی، نارسایی کلیه، حتی قطع یک انگشت پا، تا تمام پا قرار میدهد؛ اما برخی از مشکلات مربوط به دیابت مستقیماً به مردان آسیب میرساند:
- اختلال نعوظ (ED): با داشتن ED، مرد نمیتواند حالت نعوظ را به اندازه کافی برای رابطه جنسی ثابت نگه دارد و در مردان میانسال و مسن شایع است. مردان مبتلا به دیابت سه برابر بیشتر در معرض ابتلا به ED هستند. بالا رفتن سن الزاما سببED نمیشود، اما احتمال ابتلا به آن را افزایش میدهد. مردانی که دیابت دارند بیشتر در معرض بیماری قلبی هستند و ED می¬تواند علامتی هشداردهنده برای مشکلات عروق خونی باشد. اگر هر دو را دارید، در مورد درمان با پزشک خود صحبت کنید.
- مثانه بیش فعال (نیاز به دفع مکرر ادرار، دفع ادرار زیاد در شب)
- بیاختیاری مردانه (نشت ادرار)
- عفونتهای دستگاه ادراری
- انزال رتروگراد (منی به داخل مثانه رها میشود)
داشتن این مشکلات ممکن است به این معنی باشد که فرد باید برای کنترل دیابت اقداماتی انجام دهد.
دیابت در زنان

شاید لازم باشد به این پرسش پاسخ دهیم که دیابت در زنان چه تفاوتی با مردان دارد؟ دیابت خطر بیماری قلبی (شایعترین عارضه دیابت) را در زنان حدود چهار برابر اما در مردان تنها دو برابر افزایش میدهد و زنان پس از حمله قلبی عوارض بدتری را از خود نشان میدهند. زنان همچنین در معرض خطر سایر عوارض مرتبط با دیابت مانند نابینایی، بیماری کلیوی و افسردگی نیز هستند.
دیابت نه تنها برای زنان متفاوت است، بلکه در بین زنان نیز متفاوت است – زنان آفریقایی-آمریکایی؛ اسپانیایی/لاتینی؛ سرخپوست آمریکایی/ بومی آلاسکا و آسیایی/اقیانوسیه جزایر اقیانوس آرام بیشتر از زنان سفیدپوست به دیابت مبتلا می¬شوند. نحوه مدیریت دیابت ممکن است با توجه به شیوهی زندگی شما در طول زمان تغییر کند. در ادامه برخی از موارد مورد اشاره قرار میگیرند:
عفونتهای قارچی و مجاری ادراری
بسیاری از زنان در برخی مواقع به عفونت قارچی واژن مبتلا میشوند، اما زنان مبتلا به دیابت در معرض خطر بالاتری هستند به خصوص اگر سطح قندخون آنها بالا باشد. بیش از 50 درصد از زنان در طول زندگی خود به عفونت ادراری مبتلا میشوند و در صورت ابتلا به دیابت ممکن است خطر ابتلا به آن بیشتر باشد. دلایل آن عبارتند از سطح قند خون بالا و گردش خون ضعیف (که توانایی بدن شما را برای مبارزه با عفونتها کاهش میدهد).
همچنین، برخی از زنان مثانههایی دارند که به دلیل دیابت تماماً خالی نمیشود و محیط مناسبی برای رشد باکتریها ایجاد میکند. در اینگونه موارد چه کاری میتوانید انجام دهید:
- برای جلوگیری از عفونتهای قارچی و عفونتهای ادراری، سطح قند خون خود را تا حد ممکن نزدیک به محدوده هدف خود نگه دارید
- آب زیاد بنوشید
- لباس زیر نخی بپوشید
- و به جای اینکه منتظر بمانید تا مثانهتان پر شود، در فواصل کوتاه ادرار کنید
چرخه قاعدگی
تغییرات در سطح هورمونها قبل و در طول قاعدگی میتواند پیشبینی سطح قندخون را سخت کند. همچنین ممکن است دورههای قاعدگی طولانیتر یا سنگینتری داشته باشید، و هوس غذایی کنید که مدیریت دیابت را سختتر کند. ممکن است در طول زمان متوجه یک الگو شوید، یا ممکن است متوجه شوید که علائم شما هر دوره متفاوت است.
آنچه میتوانید انجام دهید: قند خون خود را مرتباً چک کنید و نتایج را پیگیری کنید تا ببینید آیا الگوی وجود دارد یا خیر. اگر از انسولین استفاده میکنید، ممکن است در روزهای قبل از قاعدگی نیاز به مصرف بیشتر داشته باشید. در صورت نیاز در مورد تغییر دوز خود با پزشک خود صحبت کنید. فعال بودن در بیشتر روزها، خوردن غذاهای سالم در مقادیر مناسب و خواب کافی همگی میتوانند کمککننده باشند.
ارتباط جنسی
دیابت میتواند علاقه شما به رابطه جنسی و تواناییتان را برای لذت بردن از آن کاهش دهد. برای برخی از زنان، خشکی واژن میتواند مقاربت را ناراحتکننده یا حتی دردناک کند. از جمله علل آن میتواند شامل آسیب عصبی، کاهش جریان خون، داروها و تغییرات هورمونی، از جمله در دوران بارداری یا یائسگی باشد.
آنچه می توانید انجام دهید: اگر مشکلات جنسی دارید حتما با پزشک خود صحبت کنید. او میتواند گزینههایتان را به شما بگوید، از استفاده از روانکنندههای واژن گرفته تا انجام تمرینهایی که میتواند پاسخ جنسی را افزایش دهد.
بیشتر بخوانید:
آشنایی کامل با مزایای خرما برای سلامت جنسی
کنترل موالید
اگر نمیخواهید باردار شوید یا برعکس، صبر کنید تا سطح قندخون شما در محدوده مناسب قرار بگیرد، استفاده از روشهای کنترل بارداری در این شرایط بسیار مهم است، زیرا قند خون بالا میتواند در دوران بارداری برای شما و کودکتان مشکلاتی ایجاد کند. انواع مختلفی از روشهای کنترل بارداری وجود دارد، از جمله دستگاههای داخل رحمی (IUD)، ایمپلنتها، تزریقها، قرصها، چسبها، حلقههای واژینال، و روشهای مانع مانند کاندوم و غیره. انتخاب گزینه مناسب برای شما بستگی به این دارد که آیا شرایط پزشکی دیگری دارید، داروهای فعلی که مصرف میکنید و سایر عوامل.
آنچه میتوانید انجام دهید: با پزشک خود در مورد تمام گزینهها و خطرات کنترل بارداری خود صحبت کنید. به بررسی قندخون خود ادامه دهید، نتایج را پیگیری کنید و اگر سطح شما بالا رفت به پزشک خود اطلاع دهید.
حاملگی
اگر میدانید که میخواهید بچهدار شوید، برنامهریزی از قبل بسیار مهم است. دیابت میتواند باردار شدن را سختتر کند و قندخون بالا ممکن است خطر ابتلا به موارد زیر را افزایش دهد:
- پره اکلامپسی (فشارخون بالا)
- زایمان با مصنوعی (سزارین)
- سقط جنین یا مردهزایی
اندامهای جنین در 2 ماه اول بارداری تشکیل میشوند و قندخون بالا در این دوره میتواند باعث نقایص مادرزادی شود. قندخون بالا در دوران بارداری همچنین میتواند این احتمال را افزایش دهد که کودک شما:
- خیلی زود به دنیا بیایید
- وزن بیش از حد (زایمان را سختتر میکند)
- درست بعد از تولد مشکلات تنفسی یا قندخون پایین داشته باشد
کاری که میتوانید انجام دهید: با پزشک خود هماهنگ شوید تا سطح قندخونتان را در محدوده هدف نگه دارید و عادات خوبی مانند تغذیه سالم و فعال بودن را در خود ایجاد کنید. سطح قندخون شما میتواند به سرعت تغییر کند، بنابراین اغلب اوقات آن را بررسی کنید و در صورت نیاز با راهنمایی پزشک، غذا، فعالیت و داروهایتان را تنظیم کنید.
در دوران بارداری
قند خون بالا در دوران بارداری میتواند در زنانی ایجاد شود که قبلاً دیابت نداشتهاند. هر زنی ممکن است دیابت بارداری داشته باشد، اما برخی از آنها در معرض خطر بالاتری هستند، از جمله کسانی که اضافه وزن یا چاقی دارند، بیش از 25 سال سن دارند یا سابقه خانوادگی دیابت نوع 2 دارند. مدیریت دقیق سطح قندخون برای اطمینان از بارداری سالم و کودک سالم مهم است.
کارهایی که میتوانید انجام دهید: اگر دیابت بارداری در شما تشخیص داده شود، پزشک با شما همکاری خواهد کرد تا یک برنامه درمانی برای کمک به حفظ قندخون شما در محدوده هدف با خوردن مواد غذایی سالم در مقادیر مناسب و فعال بودن در بیشتر روزها ایجاد کند.
ممکن است برای حفظ سلامت خود و کودکتان به داروهای دیابت یا تزریق انسولین نیاز داشته باشید. دیابت بارداری معمولاً پس از تولد نوزاد از بین میرود. با این حال، حدود 50 درصد از زنان مبتلا به دیابت بارداری به دیابت نوع 2 مبتلا میشوند. مهم است که 4 تا 12 هفته پس از زایمان آزمایش دیابت بدهید و هر 1 تا 3 سال یک بار آزمایش را ادامه دهید تا مطمئن شوید که سطح قندخون شما در محدوده سالم است.
یائسگی
پس از یائسگی، بدن شما استروژن کمتری تولید میکند که میتواند باعث بالا و پایین رفتن غیرقابل پیشبینی قندخون شود. ممکن است وزن اضافه کنید که نیاز شما به انسولین یا سایر داروهای دیابت را افزایش میدهد. گرگرفتگی و تعریق شبانه ممکن است خواب شما را مختل کرده و مدیریت قندخون را سختتر کند. این حالت برای زمانی است که ممکن است مشکلات جنسی مانند خشکی واژن یا آسیب عصبی رخ دهد.
چه کاری میتوانید انجام دهید: از پزشک خود در مورد راههایی که میتوانید علائم یائسگی را مدیریت کنید، بپرسید. اگر سطح قندخون شما تغییر کرده است، ممکن است لازم باشد دوز داروهای دیابتی که مصرف میکنید را تغییر دهید. خطر بیماری قلبی پس از یائسگی افزایش مییابد، بنابراین انتخابهایی برای سلامت قلب داشته باشید که به مدیریت دیابت شما نیز کمک میکند، مانند خوردن غذای سالم و فعال بودن.
تشخیص و درمان دیابت
تشخیص زودهنگام را میتوان از طریق آزمایش نسبتاً ارزان سنجش گلوکز خون انجام داد. افراد مبتلا به دیابت نوع 1 برای زنده ماندن نیاز به تزریق انسولین دارند. یکی از مهمترین راههای درمان دیابت، حفظ سبک زندگی سالم است. برخی از افراد مبتلا به دیابت نوع 2 نیاز به مصرف داروهایی برای کمک به کنترل سطح قندخون خود دارند. این داروها اغلب شامل تزریق انسولین (به صورت تزریق) یا سایر داروهای خوراکی هستند. برخی از نمونهها عبارتند از:
- متفورمین
- سولفونیل اورهها
- مهارکنندههای حاملهای سدیم-گلوکز نوع 2 (SGLT-2).
همراه با داروهای کاهشدهنده قندخون، افراد مبتلا به دیابت اغلب به داروهایی برای کاهش فشارخون و استاتینها به¬منظور کاهش خطر عوارض داروهای مصرفی نیاز دارند. همچنین ممکن است برای درمان اثرات دیابت به مراقبتهای پزشکی اضافی نیز نیاز باشد. ازجمله این موارد میتوان به انواع زیر اشاره داشت:
- مراقبت از پا برای درمان زخمها
- غربالگری و درمان بیماریهای کلیوی
- معاینه چشم برای غربالگری رتینوپاتی (که باعث نابینایی میشود).
بیشتر بخوانید:
فشار خون بالا و تغذیه مناسب آن
کاستن از عوارض دیابت
با داشتن آگاهی بیشتر و مدیریت بهتر عوامل خطر افراد مبتلا به دیابت اغلب عمرهای طولانیتر و سالمتری با عوارض کمتری خواهند داشت. در صورت ابتلا به دیابت لازم است بیاموزیم برای پیشگیری یا به تاخیر انداختن مشکلات سلامتیمان چه کارهایی میتوانیم انجام دهیم.
عوارض دیابت با یکدیگر مرتبط هستند
عوارض دیابت اغلب عوامل خطر یکسانی دارند و یک عارضه میتواند سایر عوارض را بدتر کند. به عنوان مثال، بسیاری از افراد مبتلا به دیابت فشار خون بالایی نیز دارند که به نوبه خود بیماریهای چشمی و کلیوی را بدتر می کند. دیابت باعث کاهش کلسترول HDL (“خوب”) و افزایش تریگلیسیرید و LDL (“بد”) کلسترول میشود. این تغییرات میتواند خطر بیماری قلبی و سکته را افزایش دهد. سیگار کشیدن خطر ابتلا به بیماریهای قلبی را در افراد دیابتی دو برابر میکند. به این عوارض عمده دیابت نگاهی دقیق بیندازید:
بیماری قلبی و سکته

احتمال ابتلا به بیماری قلبی یا سکته در افراد دیابتی دو برابر افراد بدون دیابت است.
نابینایی و سایر مشکلات چشمی

- آسیب به عروق خونی شبکیه (رتینوپاتی دیابتی)
- کدر شدن عدسی (آب مروارید)
- افزایش فشار مایع در چشم (آبسیاه)
بیماری کلیوی
سطح بالای قندخون میتواند به کلیهها آسیب برساند و باعث بیماری مزمن کلیه (CKD) شود. در صورت عدم درمان، CKD میتواند منجر به نارسایی کلیه شود. فرد مبتلا به نارسایی کلیه برای زنده ماندن به دیالیز منظم (درمانی که خون را فیلتر میکند) یا پیوند کلیه نیاز دارد. از هر 3 بزرگسال مبتلا به دیابت، 1 نفر مبتلا به CKD است. شما متوجه نخواهید شد که آیا CKD دارید مگر اینکه پزشک شما را برای آن آزمایش کند.
آسیب عصبی (نوروپاتی)
یکی از شایعترین عوارض دیابت، آسیب عصبی است که میتواند باعث بیحسی و درد شود. آسیب عصبی اغلب روی پاها تأثیر میگذارد، اما میتواند بر گوارش، عروق خونی و قلب شما نیز تأثیر داشته باشد.
قطع عضو
آسیب ناشی از دیابت به عروق خونی و اعصاب، به ویژه در پاها، میتواند منجر به عفونتهای جدی و سخت شود. در برخی موارد، قطع عضو ممکن است برای جلوگیری از گسترش عفونت ضروری باشد.
بیماریهای لثه
این بیماری میتواند منجر به از دست دادن دندان و افزایش قندخون شود و کنترل دیابت را سختتر کند. بیماریهای لثه همچنین میتواند خطر ابتلا به دیابت نوع 2 را افزایش دهد.
افسردگی
دیابت خطر ابتلا به افسردگی را افزایش میدهد و این خطر با ایجاد مشکلات سلامتی مرتبط با دیابت بیشتر میشود.
عوارض معمولاً در طولانیمدت بدون هیچ علامتی ایجاد میشوند. به همین دلیل بسیار مهم است که حتی اگر احساس خوبی دارید، چکآپهای منظمی را در مورد بیماریها بدن و دهان و دندان داشته باشید. درمان زودهنگام میتواند به پیشگیری یا به تاخیر انداختن شرایط سلامت مرتبط با دیابت و بهبود سلامت کلی شما کمک کند.
بیشتر بخوانید:
افسردگی چیست؟ ۷ نوع متفاوت افسردگی و راههای درمان آنها (با تاکید بر پسته)
شیوههای پیشگیری از دیابت
یک سبک زندگی سالم نقشه راه شما برای مدیریت دیابت است که کلید پیشگیری یا به تاخیر انداختن عوارض است:
- از یک برنامه غذایی سالم پیروی کنید.
- حداقل 150 دقیقه در هفته (فقط 30 دقیقه، 5 روز در هفته) فعالیت بدنی داشته باشید.
- آزمایش منظ برای اندازهگیری میانگین قندخون خود در طی 2 تا 3 ماه انجام دهید.
- سعی کنید فشار خون خود را زیر در حدتعادل نگه دارید.
- سطح کلسترول خود را کنترل کنید.
- سیگار را ترک کنید یا شروع نکنید.
همچنین ممکن است پزشک داروهایی را تجویز کند که به شما در کنترل سطح قندخون، فشارخون، کلسترول و تریگلیسیرید کمک کند.
- اگر اضافه وزن دارید، وزن خود را کاهش دهید – فقط 5 تا 7 درصد کاهش وزن، خطر عوارض را کاهش میدهد.
- داروها را طبق دستور مصرف کنید و اگر در مورد داروی خود سؤال یا مشکلی دارید با پزشک خود صحبت کنید.
- با تیم مراقبتهای بهداشتی خود (پزشک مراقبتهای اولیه، دندانپزشک، پزشک پا، چشمپزشک و متخصص تغذیه) قرار ملاقاتهای منظم داشته باشید.
بیشتر بخوانید:
کلسترول بالا و تغذیهی مناسب آن
خود را مسئول بدانید، اما تنها نه!
وقتی نوبت به مدیریت دیابت میرسد، روی صندلی راننده نشستهاید – مراقب آنچه میخورید، زمانی را برای فعالیت بدنی اختصاص دهید، دارو مصرف کنید، قند خون خود را چک کنید. همچنین حتماً با تیم مراقبتهای بهداشتی خود صحبت کنید تا بتوانید مسیر را به درستی طی کنید. دیابت هر کس میتواند با فرد دیگر کاملا متفاوت باشد. برخی افراد حتی با مدیریت خوب باز هم عوارض خواهند داشت. شاید شما هم جرو همین دسته باشید که سخت تلاش کرده¬ اما نتیجهای ندیدهاید؛ یا علیرغم تلاشهایتان به مشکل سلامتی مرتبط با دیابت مبتلا شدهاید.
اگر احساس دلسردی و ناامیدی کنید، ممکن است عادتهای سالم خود را از دست بدهید، کنترل قندخون خود را متوقف کنید، حتی از ویزیت شدن توسط پزشک صرفنظر کنید. در این زمانها است که تیم شما میتواند کمک کند تا به مسیر خود بازگردید، این کمکها میتوانند از تعیین اهداف و یادآوری پیشرفت شما تا ارائه ایدهها و استراتژیهای جدید باشند. عضویت در انجمنهای مربوط به این بیماری میتواند برای همدلی بخشیدن به شما بسیار مفید بوده و یادآور شود که شما تنها کسی نیستید که با این بیماری دستوپنجه نرم میکنید. در حقیقت کلید حل این مشکل آموختن شیوه زندگی، با دیابت باشد.
زندگی با دیابت

پیش از هر چیز لازم است بدانیم نمیتوان برای مقابله با دیابت یک شبه به پیروزی رسید. اما با گذشت زمان، متوجه خواهید شد که چگونه از دست از تلاش برای از میان بردن آن بردارید و به جای به شیوههای رام کردن این بیماری دست بیابید. ببینید ادامه این مقاله را مطالعه کنید تا دریابید کدام یک از این نکات را پیش از این آزمودهاید (یا ارزش امتحان کردن دارند!):
زمانی که برای اولین بار متوجه شدید دیابت دارید و اصول مراقبت از خود در برابر این بیماری را به یاد دارید؟ اصولی که تاکید داشتند:
- غذای سالم درست کنید و بخورید.
- بیشتر روزها فعال باشید و تحرک بدنی داشته باشید.
- قندخون خود را مرتباً آزمایش کنید.
- داروهایتان را طبق دستور مصرف کنید، حتی اگر احساس خوبی در مورد مصرف دارو ندارید.
- راههای مدیریت استرس را بیاموزید.
- با جنبه عاطفی دیابت کنار بیایید.
- معاینات دورهای خود را انجام دهید.
به هر حال، باید سعی کنید همه چیز را با خانواده، محل کار، مدرسه، تعطیلات و هر چیز دیگری در زندگیتان هماهنگ کنید. در اینجا لیست کوتاهی از نکات مفید برای کمک به پذیرش دیابت وجود دارد- احتمالاً با بسیاری از آنها آشنا هستید، اما برخی ممکن است جدید باشند (در صورت تمایل از آنها استفاده کنید!)
1. تغذیه اصولی و درست داشته باشید
- برای آشپزی وقت بگذارید. در مورد این مسئله زیاد به صرفهجویی در وقت فکر نکنید.
- به دنبال دستورالعملهای مقرونبهصرفه و آسان (که به آسانی از طریق اینترنت در دسترس هستند) برای تهیه غذاهای مناسب خود باشید. بسیاری از آنها آنقدر خوب هستند که ارزش چندینبار طبخ شدن را دارند.
- تمام وعدههای غذایی و میانوعدههای خود را یادداشت کنید یا از آنها عکس بگیرید. همین ترفند ساده شما را نسبت به هر چیزی که میخورید آگاهتر کرده و به شما کمک میکند کنترل وزن خود را در اختیار داشته باشید.
- سبزیجات همیشه یک انتخاب مناسب است. در یک کلاس آنلاین آشپزی رایگان شرکت کنید تا با اسرار خوشمزه کردن آنها آشنا شوید.
- غذاهای «دیابتی» را کنار بگذارید. آنها اغلب قیمت بیشتری از غذاهای “معمولی” دارند و اکثرا طعم خوبی نیز ندارند.
- همین غذا را برای خود و خانوادهتان درست کنید. تغذیه سالم برای همه!
- یک روز در هفته را به غذاهای بدون گوشت اختصاص دهید. لوبیا و عدس ارزان و خوشطعم بوده و درعین¬حال واقعا برای شما مفید هستند.
- غذاهای مورد علاقه خانواده را با یک تناوب درست کنید: مقداری از برنج یا پاستا را جایگزین سبزیجات کنید، یا سبزیجات را مخلوط کنید تا یکدست شود و به سسها اضافه کنید.
2. فعال باشید
- ورزش هنوز هم یکی از بهترین ابزارها برای مدیریت دیابت بوده و البته واقعا هزینهای ندارد!
- کارهایی انجام دهید که سبب تعریق مداوم و منظم شما شود، اما راه های کوچکی برای فعال بودن در طول روز پیدا کنید، مانند بالا رفتن از پلهها و پیادهروی.
- با یک دوست ورزش کنید. در این صورت به احتمال زیاد بیشتر به آن پایبند خواهید بود، زیرا احتمالا نمیخواهید آنها را ناامید کنید.
- از نرمافزارهایی که میزان تحرک شما از قبیل کالریهای سوزانده شدهتان را شمارش میکنند، استفاده کنید (بسیاری از این برنامهها رایگان هستند). دیدن نتایجی که گزارش میدهند میتواند بسیار روحیهبخش باشد. برای مثال مقدار مسافتهای پیموده شده در طی یک هفته.
- تمام ویدیوهای ورزش آنلاین را بررسی کنید. برای همه، در هر سطحی از آمادگی جسمانی، موارد مناسبی وجود دارد.
3. استرستان را مدیریت کنید
- مدیتیشن یا یوگا را برای کاهش سرعت زندگی و آرامش امتحان کنید. برای شروع از بین هزاران ویدیوی آنلاین یکی رایگان انتخاب کرده و با آن همراه شوید.
- حرکت کنید! پیادهروی میتواند به شما کمک کند تا آرام شوید و این اثر میتواند ساعتها باقی بماند.
- با دوستی که شما را درک میکند یا شرایطی مشابه با شما دارد برنامهریزی کنید.
4. کارهایی را انجام دهید که میتوانید انجام دهید
- برای عادات جدید، از موارد کوچک شروع کنید. موفقیتهای کوچک، رسیدن به اهداف بزرگتر را آسانتر میکند.
- اهداف دقیقی برای خود مشخص کنید. به جای این که بگویید “من قرار است خوشاندام شوم”، بگویید “من در روزهای هفته بعد از شام پیادهروی خواهم کرد”.
- انتخابهای خوب را آسانتر کنید. برای مثال به گزینه صبحانه سالم پایبند باشید، از غذاهای آماده برای وعده ناهار استفاده نکنید و آن را از قبل در خانه و به شیوهای سالم تهیه کنید، با کودکان (فرزندان یا نوههایتان) وقت بیشتری را سپری کنید.
5. به یادگیری ادامه دهید
آموزش خودمدیریتی دیابت و خدمات پشتیبانی میتواند به شما در یادگیری مهارتهای مدیریت دیابت در زمانی که برای اولین بار تشخیص داده میشود، و همچنین در این زمانهای کلیدی دیگر کمک کند:
- در طی معاینات با پزشک
- زمانی که یک رویداد جدید یا مشکل سلامتی بر نحوه مراقبت شما از خود تأثیر میگذارد.
- وقتی هر رویداد بزرگ دیگری مانند تغییر شغل یا خانه، بر مراقبت از دیابت شما تأثیر میگذارد.
6. برای خودتان هدف غایی انتخاب کنید
چه چیزی برای شما مهم است؟ برای خود و خانوادهتان مناسب هستید؟ سرگرم شدن؟ انرژی داشتن؟ هر کاری که برای مراقبت از خود انجام میدهید، مهمترین چیزها را به شما میدهد. لازم است یاد بگیرید تا دیابت را به بخشی از زندگیتان تبدیل کنید و به آن اجازه ندهید که تمام زندگی شما را تحتالشعاع خود قرار دهد.
بهترین رژیم غذایی برای مدیریت دیابت

پیش از این درباره اهمیت توجه به رژیم غذایی برای مدیریت دیابت مطالبی ارائه شد اما در این بخش به طور جزئی به این موضوع پرداخته میشود:
- با اصول شروع کنید: مراقب اندازه و کالری مواد مصرفی خود باشید. مصرف غذاهای سرخشده، شیرینیها، نوشیدنیهای شیرین و هر چیز شور یا چرب را کاهش دهید. در عوض روی سبزیجات زیاد، با غلات کامل، پروتئین بدون چربی، لبنیات کمچرب، میوهها و چربیهای سالم تمرکز کنید. ممکن است لازم باشد هر چند ساعت یکبار غذا بخورید تا سطح قندخون خود را ثابت نگه دارید.
- کربوهیدراتها را کم کنید: شما مجبور نیستید کربوهیدراتها را صرفا به این دلیل که دیابت دارید، کنار بگذارید. اگر میخواهید رژیم کمکربوهیدرات داشته باشید، با پزشک خود در مورد آن صحبت کنید. رژیمهای غذایی کم کربوهیدرات ممکن است برای مدیریت دیابت مفید باشند؛ زیرا میتواند “به طور چشمگیری قندخون بالا را کاهش دهد”. برای دریافت اطلاعات درباره این رژیم غذایی به مقالهای تحت همین عنوان در بخش بلاگ مجموعه پرفیرو مراجعه کنید.
- رژیم غذایی مدیترانهای را امتحان کنید: این رژیم غذایی مفید برای قلب از میوهها و سبزیجات و همچنین ماهی، مرغ، آجیل، روغن زیتون، حبوبات و غلات کامل استفاده میکند. آنچه اغلب نمیخورید: گوشت قرمز، کره و نمک است. مطالعات نشان دادهاند که این رژیم غذایی میتواند به کنترل سطح قندخون کمک کند. برای دریافت اطلاعات درباره این رژیم غذایی به مقالهای تحت همین عنوان در بخش بلاگ مجموعه پرفیرو مراجعه کنید.
- رژیم غذایی زون (The Zone Diet): هدف آن ثابت نگه داشتن سطح قندخون است. وعدههای غذایی شامل 40 درصد کربوهیدرات، 30 درصد پروتئین و 30 درصد چربی است. کربوهیدراتها بر اساس شاخص گلیسمی به عنوان خوب یا بد رتبهبندی میشوند. غذاهایی مانند مرغ و جو مجاز هستند، اما سیبزمینی و زرده تخم مرغ نه. یک مطالعه در سال 2015 نشان داد که تأثیر مثبتی بر کنترل قندخون و اندازه دور کمر دارد، بنابراین ممکن است انتخاب خوبی باشد. از پزشک خود در مورد آن بپرسید.
- بدون گلوتن: گلوتن پروتئینی است که در غلات از جمله گندم، چاودار و جو یافت میشود. افراد مبتلا به اختلالات گوارشی مانند بیماری سلیاک باید از آن اجتناب کنند. باور عمومی این است که مصرف بدون گلوتن به کاهش وزن، بهبود هضم و افزایش انرژی کمک میکند. اما این ادعاها هنوز توسط علم تایید نشده است. به علاوه، گلوتن در همه چیز از سس سالاد گرفته تا ویتامینها وجود دارد.
- گیاهخواری: محدود کردن یا اجتناب از محصولات حیوانی مانند مرغ، ماهی و ماست میتواند یک راه سالم برای خوردن باشد. فقط کافی است مقدار زیادی محصولات تازه و سایر غذاهای کامل تهیه کنید. تحقیقات نشان میدهد افرادی که رژیم غذایی گیاهی دارند، فیبر بیشتر و کالری و چربی کمتری نسبت به افراد غیر گیاهخوار دریافت میکنند. با این حال، با متخصص تغذیه خود مشورت کنید تا مطمئن شوید که رژیم گیاهخواری نیازهای غذایی شما را برآورده میکند.
دیابت و خرمای پیارم

از آنجایی که دیابت یک اختلال متابولیک مزمن است بر اثر آن در متابولیسم کربوهیدرات، پروتئین و چربی اختلال ایجاد میشود، که به دلیل آن کاهش ترشح یا حساسیت انسولین همراه با کنترل ضعیف گلوکز مشاهده میشود. خرما یکی از میوههایی است که به دلیل وجود پلیفنولهایی که فعالیت آنتیاکسیدانی قوی دارند، پتانسیل خوبی در درمان دیابت دارد.
بیشتر بخوانید:
سایر مکانیسمهای احتمالی اثر شامل ترکیبات پلی فنلی است که میتوانند آنزیمهایی مانند α-آمیلاز و α-گلوکوزیداز را مهار کنند. خرما با فعال کردن گیرندههای انسولین به دنبال افزایش ترشح انسولین عوارض ناشی از دیابت را تعدیل میکند. در نتایج مطالعات دیده شده است که خرما باعث افزایش سطح گلوکز نمیشود و در عوض، عوارض ناشی از دیابت را بهبود میبخشد.
از آنجایی که 3 عدد خرمای پیارم را میتوان معادل یک واحد میوه در نظر گرفت، مصرف این تعداد خرمای پیارم برای افرادی که به دیابت مبتلا هستند امکانپذیر است، گرچه بهتر است همانند هر تغییر دیگری پیش از وارد کردن آن به رژیم غذاییتان با پزشک خود مشورت کنید؛ اما به طور کلی به دلیل اینکه خرمای پیارم شاخص گلیسمی پایینی دارد و قند خود را به آرامی در بدن آزاد میکند، توصیه میشود تعداد 3 عدد خرمای مجاز روزانه را در زمانهای مختلف مصرف کرد تا در تمام طول روز قند خون فرد روند ثابتی را حفظ کند.
نکات مهم برای تهیه خرما:
- برای مصرف خرما به تمیز، شسته یا نشسته بودن دانههای خرما و موارد مربوط به بهداشت آن توجه کافی داشته باشید.
- درصد باقیمانده سموم و آفتکشها در میوه را بررسی کنید، برای این منظور انواع خرمای ارگانیک بهترین و سالمترین انتخابهای برای همه به خصوص برای افراد مبتلا به دیابت هستند.
- به درصد مواد مغذی و معدنی موجود در نوع خرمایی که انتخاب میکنید، توجه داشته باشید.
خرمای پیارم از برند پرفیرو به علت ارگانیک بودن (خرمای پیارم و خواص درمانی ارزشمند آن) و رعایت استاندارهای مربوط به سلامتی محصول (اطلاعات بیشتر در این مورد را میتوان از مقاله “فناوریها و رهیافتهای نوین در تولید ارگانیک خرمای پیارم در حاجیآباد” مشاهده کرد) در تمامی مراحل از ابتدا تا زمان تحویل به مشتری، تمامی موارد ذکر شده را دارد و میتواند به عنوان یکی از مفیدترین خوراکیها در رژیم غذایی افراد به خصوص افراد مبتلا به دیابت باشد.
مسئولیتهای سازمان جهانی بهداشت (WHO) در مورد دیابت
در آوریل 2021 سازمان جهانی بهداشت پیمان جهانی دیابت را راهاندازی کرد که نوعی ابتکار جهانی با هدف بهبود پایدار در پیشگیری و مراقبت از دیابت، با تمرکز ویژه بر حمایت از کشورهای کم درآمد و متوسط است. در ماه مه 2021، مجمع جهانی بهداشت با قطعنامهای در مورد تقویت پیشگیری و کنترل دیابت موافقت کرد. در همین زمان سازمان جهانی بهداشت پنج هدف پوشش جهانی دیابت و درمان دیابت را تا سال 2030 تایید کرد. هدف WHO تحریک و حمایت از اتخاذ اقدامات مؤثر برای نظارت، پیشگیری و کنترل دیابت و عوارض آن، به ویژه در کشورهای با درآمد کم و متوسط است. برای این منظور WHO:
- رهنمودهای علمی برای پیشگیری از بیماریهای عمده غیرواگیر از جمله دیابت ارائه میکند.
- هنجارها و استانداردهایی را برای تشخیص و مراقبت دیابت ایجاد میکند.
- به مناسبت روز جهانی دیابت (14 نوامبر) در مورد اپیدمی جهانی دیابت آگاهی ایجاد کرده و
- بر دیابت و عوامل خطر آن نظارت انجام میدهد.
10146