چند وعده غذایی کوچک یا یک وعده بزرگ؟ کدام برای لاغری و سلامتی بهتر است؟!
توضیحات

چند وعده غذایی کوچک یا یک وعده بزرگ؟ شاید بسیاری از ما شنیده باشیم که خوردن چندین وعده غذایی کوچک در روز میتواند به بهبود متابولیسم و دستیابی به سلامت مطلوب کمک کند. با این حال، شواهدی شواهدی وجود دارد که نشان میدهد این ادعا همواره درست نیست. پُرفیرو در این مقاله نگاهی عمیق به تحقیقات جاری در مورد دفعات وعدههای غذایی میاندازید و مزایا و معایب چند وعده غذایی کوچک یا یک وعده بزرگ را مورد بحث قرار میدهد.
در بسیاری از فرهنگهای مدرن امروزه کاملا پذیرفته شده است که افراد باید رژیم غذایی روزانه خود را به سه وعده غذایی بزرگ – صبحانه، ناهار و شام – تقسیم کنند تا سلامتی مطلوب داشته باشند. این باور در درجه اول از فرهنگ و مطالعات اپیدمیولوژیک اولیه سرچشمه میگیرد. با این حال، در سالهای اخیر، کارشناسان شروع به تغییر دیدگاه خود کردهاند و پیشنهاد میکنند که خوردن وعدههای غذایی کوچکتر و مکرر ممکن است برای پیشگیری از بیماریهای مزمن و کاهش وزن اثرات بهتری داشته باشد.
در نتیجه، افراد بیشتری الگوهای غذایی خود را به سوی خوردن چندین وعده غذایی کوچک در طول روز تغییر میدهند. افرادی که از معتقدند خوردن وعدههای غذایی کوچک و مکرر اثرات سلامتی بیشتری دارد، بر این باورند که این الگوی غذایی میتواند سیری یا احساس سنگینی بعد از غذا را نداشته باشد؛ باعث افزایش متابولیسم و ترکیب بدن شود؛ سبب جلوگیری از کاهش انرژی گردد و علاوه بر تثبیت قند خون، از پرخوری نیز جلوگیری کند.
در این میان برخی مطالعات علمی نیز وجود دارند که این نظر را تایید کردهاند، اما برخی دیگر هیچ سود قابلتوجهی را در صورت رعایت این الگو دریافت نمیکنند. در واقع، برخی تحقیقات نشان میدهد که مصرف سه وعده غذایی بزرگتر ممکن است مفیدتر باشد.
دفعات وعده غذایی و بیماری مزمن

برخلاف انسانهای امروزی و حیوانات اهلی، الگوهای غذایی بسیاری از پستانداران با دریافت انرژی متناوب مشخص میشود. گوشتخواران ممکن است فقط چند بار در هفته یا حتی به دفعات کمتر طعمه را بکشند و بخورند، و انسانهای شکارچی-گردآورنده، از جمله آنهایی که امروزه زندگی میکنند، اغلب بسته به در دسترس بودن غذا به طور متناوب غذا میخورند. توانایی عملکرد در سطح بالا، هم از نظر جسمی و هم از نظر ذهنی، در طول دورههای طولانی بدون غذا ممکن است در تاریخ تکامل ما اهمیت اساسی داشته باشد.
بسیاری از سازگاریها برای تأمین غذای متناوب در بین پستانداران حفظ میشوند، از جمله اندامهایی برای جذب و ذخیرهسازی گلوکزِ به سرعت تجزیهشونده (ذخایر گلیکوژن کبد) و بسترهای انرژی با ماندگاری طولانیتر، مانند اسیدهای چرب در بافت چربی. سازگاریهای رفتاری که امکان کسب و ذخیرهسازی غذا را فراهم میکند، در مجموعه رفتاری همه گونهها از جمله انسان نفوذ میکند. در واقع، تواناییهای شناختی بالاتر انسان در مقایسه با گونههای دیگر احتمالاً به منظور دستیابی به منابع غذایی تکامل یافته است. شواهد نشان میدهد که اولین ابزارها و زبانها برای کمک به تهیه غذا اختراع شدهاند.
از طرفی امروزه نرخ بالای چاقی در دوران کودکی و بزرگسالی و بیماریهایی که در آنها ایجاد میشود، بار عمدهای برای جامعه ما است. همانطور که یافتههای مطالعات تحقیقاتی پایه و کارآزماییهای مداخلهای کنترلشده به دست میآیند، ممکن است در نهایت توصیههای اجماع برای الگوهای سالم دفعات وعدههای غذایی و زمانبندی روزانه ظاهر شود.
اگر شواهد کافی برای حمایت از بهداشت عمومی و توصیههای بالینی برای تغییر الگوی وعدههای غذایی به دست آید، نیروهای متعددی در پذیرش یا مقاومت در برابر چنین توصیههایی نقش دارند. اولین و شاید مهمترین عامل، سنتهای فرهنگی است.
خوردن سه وعده غذایی به همراه میانوعده در روز در طول نیمقرن گذشته به یک امر عادی تبدیل شده است، به طوری که اکثر افراد به این الگوی غذایی عادت کردهاند. دوم، صنایع کشاورزی، فرآوری مواد غذایی، خردهفروشی مواد غذایی، و صنایع رستورانداری و همه صنایع وابسته که غذا ارائه یا تبلیغ میکنند – از خطوط هوایی گرفته تا استادیومهای کنسرت گرفته تا برنامههای آشپزی تلویزیونی تا تبلیغات و سایر موارد – هنوز همگی دارای شیوهها و منافع مالی در همین راستا هستند.
علایق ممکن است بر پذیرش تغییرات پیشنهادی در الگوهای غذایی و کاهش بالقوه در کل مواد غذایی خریداری شده تأثیر بگذارد. سوم، تمایل و توانایی سیستم مراقبتهای بهداشتی، از جمله آموزش و تمرین پزشکی، برای تاکید بر پیشگیری و سبک زندگی، عامل کلیدی در موفقیت یا عدم موفقیت آن خواهد بود.
ما معتقدیم که در نظر گرفتن اینکه چگونه “نسخهها” برای دفعات وعدههای غذایی و زمانبندی میتوانند با توجه به فشارهای صنعتی، فرهنگی و نهادی کنونی برای حفظ وضعیت موجود مصرف بیش از حد روزانه غذا، توسعه، تایید و اجرا شوند، مهم است. در انجام این کار، مهم است که اطمینان حاصل کنیم که اطلاعات دقیقی در مورد الگوهای تغذیه و سلامت به مردم ارائه میدهیم.
برای مثال، علیرغم شواهد علمی مبهم و حتی متناقض، صبحانه اغلب به عنوان وعده مهمی برای کنترل وزن مطرح میشود، اما شواهد اخیر نشان می دهد که ممکن است اینطور نباشد. آموزش ابتدایی و رسانهها باید اطلاعات به روز در مورد تغذیه سالم، از جمله دفعات و زمان شبانهروزی وعدههای غذایی را منتشر کنند.
اگرچه سازمانهای نظارتی باید نقش مهمی در تدوین توصیهها و تسهیل اجرای آنها ایفا کنند، اما الگوبرداری از والدین و ایجاد الگوهای تغذیه سالم در فرزندانشان نیز ممکن است مفید باشد. علاوه بر این، گنجاندن اطلاعات مبتنی بر علم در مورد الگوهای تغذیه و سلامت در آموزش ابتدایی و متوسطه ممکن است به جلوگیری از موج فزاینده پرخوری و سلامت ضعیف مرتبط با آن در کودکان ما کمک کند.
جامعه پزشکی ممکن است نقش اصلی را در توسعه و اجرای نسخههایی برای محدودیت طولانیمدت انرژی روزانه ایفا کند که میتواند در اکثر محیط های روزانه خانه و محل کار گنجانده شود. نمونههایی از چنین نسخههایی عبارتند از: روزه گرفتن یا محدودیت کالری (مثلاً 500 کالری) در روزهای متناوب یا 2 روز در هفته، یا ترک صبحانه و ناهار چند روز در هفته.
با توجه به این مطلب و نتایج مطالعات اپیدمیولوژیک اولیه دیده شده است که افزایش دفعات وعدههای غذایی میتواند سطح چربی خون را بهبود بخشیده و خطر بیماری قلبی را کاهش دهد. در نتیجه، بسیاری از کارشناسان توصیه میکنند که از خوردن وعدههای غذایی کمتر و بزرگتر در روز خودداری کنید.
در طول سالها، برخی از مطالعات این یافتهها را تایید کردهاند، و نشان میدهد افرادی که وعدههای غذایی کوچک و مکرر میخورند، نسبت به افرادی که کمتر از سه وعده در روز مصرف میکنند، سطح کلسترول بهتری دارند. به طور خاص، یک مطالعه مقطعی در سال 2019 که خوردن کمتر از سه وعده غذایی در روز یا بیش از چهار وعده غذایی در روز را مقایسه کرد، نشان داد که مصرف بیش از چهار وعده غذایی، کلسترول HDL (لیپوپروتئین با چگالی بالا) را افزایش میدهد و تری گلیسیرید ناشتا را به طور موثرتری کاهش میدهد.
سطوح بالاتر HDL با کاهش خطر بیماری قلبی مرتبط است. این مطالعه هیچ تفاوتی را در کلسترول تام یا کلسترول LDL (لیپوپروتئین با چگالی کم) مشاهده نکرد. علاوه بر این، طبق مطالعات اپیدمیولوژیک، یک بررسی که در مجله انجمن قلب آمریکا منتشر شد، به این نتیجه رسید که دفعات بیشتر غذا خوردن با کاهش خطر ابتلا به دیابت و بیماریهای قلبی عروقی مرتبط است.
دفعات وعده های غذایی و کاهش وزن

۷ وعده غذایی کوچک در روز بخورید و متابولیسم خود را برای سوزاندن چربی بیشتر افزایش دهید یا 1 بار در روز غذا بخورید و چربی سوزی را بهینه کرده و هر چه میخواهید بخورید.
کدامیک از دو روش بالا درست هستند؟ ایدههای متقابلی که در مورد چگونگی بهینهسازی دفعات وعدههای غذایی برای کاهش چربی ارائه شدهاند. از آنجایی که در مورد این موضوع مباحث متفاوت و متناقضی وجوددارد، بیاید نظرات شبه علمی را از موضوعات علمی جدا کنیم تا تصویر بهتری از واقعیت به دست بیاید.
باورهای نادرست درباره وعده های غذایی کم و بزرگ
- خوردن وعدههای غذایی کمتر و بزرگتر باعث کاهش سطح انسولین میشود: این ایده وجود دارد که کاهش مصرف غذا به یک بار در روز میتواند چربی بدن را با کاهش سطح انسولین طولانیتر بهبود بخشد. رژیمهایی که تعداد وعدههای غذایی کمتری را پیشنهاد میکنند (یعنی روزهداری متناوب) اغلب سطوح پایینتر انسولین را به عنوان یکی از مزایای آن ارائه میکنند. اما این ایده میتواند کاملا غلط باشد و گاها حتی خوردن یک وعده غذایی در روز نیز نتواند مقدار انسولین خون را کاهش دهد. به عنوان مثال، در آزمایشی که بر روی موشها صورت گرفته است، دیده شد که خوردن یک وعده غذایی در روز در واقع سطوح بالاتر انسولین روزانه را نسبت به مصرف دو وعده غذایی در روز در موش ایجاد کرده است.
- خوردن وعدههای غذایی کمتر و بزرگتر مصرف چربی را برای سوخت افزایش میدهد: ادعای دیگر در مورد دفعات کمتر وعدههای غذایی (روزهداری متناوب) افزایش اکسیداسیون چربی است. با توجه به آزمایشات صورت گرفته دیده شده است که 2 هفته روزهداری متناوب هیچ تأثیری بر لیپولیز (تجزیه چربی) نداشت. جالب توجه است که هیچ سودی برای متابولیسم کربوهیدرات یا پروتئین نیز وجود نداشت.
- وعدههای غذایی کمتر و بزرگتر در دنیای واقعی: هنگامی که استراتژیهایی مانند روزه داری متناوب (خوردن 1 وعده غذایی در روز برای مدت زمان طولانی، نه فقط ماه رمضان) استفاده می شود، میتواند تأثیر کمی بر کاهش وزن داشته باشد، اما معمولاً پایبندی به آن دشوار است. به عنوان مثال، در نتایج یک مطالعه دیده شد که خوردن یک وعده غذایی در روز بهبود بسیار کمی در ترکیب بدن در یک دوره 8 هفتهای داشته است. با این حال، رویکرد 1 وعده غذایی در روز، افراد را گرسنهتر کرد و در آینده احتمال بیشتری داشت که غذای بیشتری بخورند، و نشان میدهد که ممکن است رویکردی پایدار نباشد و آنچه اغلب افراد آن را به عنوان نتیجه رویکرد وعدههای غذایی کمتر و بزرگتر میبینند، احتمالاً ناشی از کاهش کل کالری دریافتی است.
باورهای نادرست درباره وعده های غذایی زیاد و کوچک
- خوردن بیشتر متابولیسم را افزایش میدهد: همه ما شنیدهایم که باید هر 2 ساعت یکبار غذا بخورید تا سوختوساز بدن خود را برای چربیسوزی تقویت کنید. درست مانند کاهش دفعات وعدههای غذایی، خوردن وعدههای غذایی بیشتر نیز تأثیر قابلتوجهی بر اکسیداسیون چربی ندارد، بنابراین نمیتوان امیدوار بود که این روش باعث چربیسوزی خارقالعادهای در بدن ما شود.
- خوردن وعدههای غذایی کوچکتر به کاهش وزن کمک میکند: به سادگی میتوان اظهار داشت تا هنگامی که کالریهای مصرفی برابر هستند، مصرف وعده های غذایی کوچکتر در اغلب موارد تاثیری در کاهش وزن ندارد.
- خوردن وعدههای غذایی کوچکتر به کنترل گرسنگی کمک میکند: جالب توجه است که برخی استراتژیهای رژیمی وجود دارند که ادعا میکنند خوردن بیشتر به جلوگیری از گرسنگی کمک میکند، بنابراین ممکن است خوردن بیشتر، مزیتهایی داشته باشد. واضح است که این نظر نمیتواند درست باشد. در واقع، مصرف 6 وعده غذایی در روز به جای 3 وعده غذایی، میزان گرسنگی را افزایش میدهد.
با توجه به تمامی مطالب ذکر شده اکنون میتوان مبحث اتبلاط میان تعداد دفعات خوردن وعدههای غذایی را با کاهش وزن به صورت زیر خلاصه کرد:
تصور رایج وجود دارد که معتقد است خوردن وعدههای غذایی مکرر میتواند به کاهش وزن کمک کند. با این حال، تحقیقات در این مورد نتایج متفاوتی را نشان داده است. به عنوان مثال، خوردن سه وعده غذایی در روز یا شش وعده غذایی کوچکتر و مکرر را با چربی بدن و احساس گرسنگی با یکدیگر مقایسه شد. هر دو گروه کالری کافی برای حفظ وزن فعلی بدن خود را با استفاده از توزیع یکسان درشتمغذی دریافت کردند: 30 درصد انرژی از چربی، 55 درصد کربوهیدرات و 15 درصد پروتئین.
در پایان مطالعه، محققان هیچ تفاوتی در مصرف انرژی و کاهش چربی بدن بین دو گروه مشاهده نکردند. جالب توجه است، افرادی که شش وعده غذایی کوچکتر در طول روز مصرف میکردند، نسبت به کسانی که سه وعده غذایی بزرگتر در روز میخورند، میزان گرسنگی و تمایل بیشتری به غذا خوردن داشتند.
اگرچه کالری دریافتی در هر دو گروه کنترل میشد، محققان این فرضیه را مطرح کردند که افرادی که وعدههای غذایی مکرر مصرف میکنند، نسبت به کسانی که کمتر غذا میخورند، احتمال بیشتری برای مصرف کالری روزانه دارند. نتایج یک مطالعه مشاهدهای بزرگ دیگر نیز نشان میدهد که موارد زیر در بزرگسالان سالم ممکن است از افزایش وزن در طولانیمدت جلوگیری کنند:
- کمتر غذا خوردن
- خوردن صبحانه و ناهار به فاصله 5 تا 6 ساعت
- اجتناب از میانوعده
- مصرف بزرگترین وعده غذایی در صبح
- 18-19 ساعت در طول شب ناشتا بودن
علاوه بر این، بر اساس گزارش علمی وزارت کشاورزی ایالات متحده (USDA) کمیته مشورتی دستورالعملهای رژیم غذایی سال 2020، به دلیل تناقضات و محدودیتها در مجموعه شواهد فعلی، شواهد کافی برای تعیین رابطه بین دفعات وعده غذایی و ترکیب بدن و خطر اضافه وزن و چاقی وجود ندارد.
بیشتر بخوانید:
میان وعده یا غذای اصلی؟ ۴ پرسش درباره خوردن میان وعده
آیا خوردن وعدههای غذایی مکرر باعث افزایش متابولیسم میشود؟
وعدههای غذایی کوچک و مکرر اغلب به عنوان درمان چاقی مطرح میشود. بسیاری بر این باورند که خوردن هر 2 تا 3 ساعت میتواند به افزایش متابولیسم کمک کند. هضم غذا نیاز به انرژی دارد. این حالت به عنوان اثر حرارتی غذا شناخته میشود. با این حال، به نظر نمیرسد که تعداد وعدههای غذایی نقشی در افزایش متابولیسم داشته باشد. در واقع، برخی مطالعات نشان میدهند که وعدههای غذایی کمتر و بزرگتر ممکن است اثر حرارتی غذا را بیشتر از خوردن وعدههای غذایی مکرر افزایش دهد.
دفعات وعده غذایی و عملکرد ورزشی
اگرچه شواهدی مبنی بر افزایش دفعات مصرف وعدههای غذایی در جمعیت عمومی نتایج متفاوت داشته است، متخصصان متعدد معتقدند که خوردن وعدههای غذایی کوچک و مکرر میتواند برای ورزشکاران مفید باشد. طبق گفته انجمن بینالمللی تغذیه ورزشی، ورزشکارانی که از رژیم غذایی کمکالری پیروی میکنند ممکن است از خوردن وعدههای غذایی کوچک و مکرر با پروتئین کافی سود ببرند، زیرا این شیوه غذا خوردن میتواند به حفظ توده عضلانی بدون چربی کمک کند. هنگام اولویتبندی کل کالری دریافتی روزانه، شواهد محدود نشان میدهد که در ورزشکاران، دفعات بیشتر وعدههای غذایی ممکن است عملکرد را افزایش دهد، از کاهش چربی حمایت کرده و ترکیب بدن را بهبود بخشد.
کیفیت رژیم غذایی
افرادی که بیشتر غذا میخورند به احتمال قوی کیفیت رژیم غذایی بهتری خواهند داشت. به طور خاص، کسانی که حداقل سه وعده غذایی در روز مصرف میکنند، بیشتر احتمال دارد که سبزیجات، حبوبات، میوهها، غلات کامل و لبنیات مصرف کنند. این افراد همچنین نسبت به افرادی که دو وعده غذایی در روز مصرف میکنند، احتمالا زیاد، سدیم و قندهای افزوده کمتری مصرف کنند.
به طور مشابه، مطالعه دیگری در سال 2020 که در مجله تغذیه بریتانیا منتشر شد، نشان داد که افزایش دفعات وعدههای غذایی – تقریباً سه وعده در روز – با کیفیت رژیم غذایی بالاتر مرتبط است. به عبارت دیگر تعداد میانوعدهها و کیفیت رژیم غذایی بسته به تعریف میانوعدهها متفاوت است.
چند وعده غذایی کوچک یا یک وعده بزرگ؛ آیا میتوان گفت کدام بهتر است؟
بر اساس مطالعات ارائه شده، نمیتوان به روشنی اظهار داشت که کدام روش انتخاب بهتری است. با این حال بسیاری از این مطالعات محدودیتهایی نیز دارند. به عنوان مثال، هیچ تعریف پذیرفتهشده جهانیای از آنچه که یک وعده غذایی یا میانوعده نامیده میشود، وجود ندارد. همین مسئله میتواند بر نتایج مطالعه تأثیر بگذارد. با استناد به این گفته، هر دو الگوی غذایی تا زمانی که تمرکز اصلیشان بر روی عادات غذایی سالم باشد، میتوانند مفید باشند.
چه کسانی باید وعدههای غذایی کوچک و مکرر مصرف کنند؟

بررسیها نشان میدهد که جمعیت خاصی ممکن است از شش تا ۱۰ وعده غذایی کوچک و مکرر بهرهمند شوند. این دسته شامل افرادی است که:
- سیری زودرس را تجربه کنید
- برای افزایش وزن تلاش میکنند
- گاستروپارزی دارند
- علائم گوارشی مانند حالت تهوع، استفراغ یا نفخ را دارند.
اگر هدف شما کاهش وزن است، مهم است که به اندازه وعده غذاییتان توجه داشته باشید. مطمئن شوید که میزان مناسبی کالری به طور روزانه دریافت میکنید و آنها را بین تعداد وعدههای غذایی مصرفی در طی تقسیم کنید. به عنوان مثال، اگر برای حفظ وزن خود به 1800 کالری نیاز دارید و انتخاب میکنید که روزانه 6 وعده غذایی کوچک بخورید، هر وعده غذایی باید حدود 300 کالری باشد. وعدههای غذایی کوچک و مکرر اغلب به شکل غذاها و میانوعدههای فرآوریشده هستند که بسیاری از مواد مغذی حیاتی مورد نیاز بدن شما را کم دارند. بنابراین، تمرکز بر کیفیت غذاهایی که مصرف میکنید، ضروری است.
چه کسانی باید وعدههای غذایی کمتر و بزرگتر مصرف کنند؟

افرادی که ممکن است از سه وعده غذایی بزرگ در روز استفاده کنند عبارتند از:
- کسانی که اغلب آگاهانه غذا نمیخورند (غذا خوردن آگاهانه)
- افرادی که زندگی پرمشغلهای دارند و ممکن است زمانی برای برنامهریزی و تهیه چندین وعده غذایی کوچک و مغذی در روز نداشته باشند.
البته باز هم، حفظ کیفیت رژیم غذایی و اولویت دادن به مصرف غذاهای کامل ضروری بوده و لازم است به خاطر داشته باشید که انتخاب وعدههای غذایی کمتر به معنای فرصتهای کمتر برای دریافت مواد مغذی کلیدی مورد نیاز بدن است.
بهترین رژیم غذایی برای سلامتی مطلوب

در حالی که ما شواهد قوی برای حمایت از اهمیت دفعات وعدههای غذایی در اختیار نداریم، شواهد قابلتوجهی وجود دارند که از مزایای سلامت کلی پیروی از یک رژیم غذایی متعادل و غنی از مواد مغذی حمایت میکند. بر همین اساس و طبق دستورالعملهای غذایی برای آمریکاییها 2020-2025، یک رژیم غذایی سالم باید:
- بر میوهها، سبزیجات، غلات کامل و شیر یا محصولات لبنی کمچرب یا بدون چربی تاکید کند
- شامل پروتئین از منابع مختلف، از جمله غذاهای دریایی، گوشت بدون چربی و مرغ، تخم مرغ، آجیل، دانهها، محصولات سویا و حبوبات باشد
- در محدوده کالری مورد نیاز شما باقی بماند و
- قندهای اضافه شده، کلسترول، چربیهای ترانس و چربیهای اشباع را محدود کند.
و سخن آخر:
در پاسخ به این سوال که چند وعده غذایی کوچک یا یک وعده بزرگ؟ کدام برای لاغری و سلامتی بهتر است؟! شواهد متفاوتی وجود دارد. در حالی که شواهد محکمی وجود ندارد که نشان دهد یک سبک تغذیه بر دیگری برتری دارد، اگر از یک الگوی غذایی سالم پیروی کنید، هر سبکی که برای غذا خوردن انتخاب کنید می توانند مزایای سلامتی و تندرستی لازم برای شما را به همراه داشته باشد.
بنابراین، در نهایت انتخاب اینکه چند وعده غذایی کوچک یا یک وعده بزرگ بخورید به ترجیحات شخصی شما بستگی دارد و اینکه انتخاب کنید کدام رویکرد برای شما بهترین نتیجه را به همراه خواهد داشت. علاوه بر این، اگر شرایط سلامت خاصی داشته، یا داروهای به خصوصی استفاده میکنید، ممکن است یکی از این دو نوع غذا خوردن نسبت به دیگری برای شما مفیدتر باشد و مثل همیشه، قبل از ایجاد هر گونه تغییر مهم در رژیم غذایی خود، با پزشکتان مشورت کنید.
10237