چرا خرما؟

تاریخچه و اهمیت نخل و خرما در فرهنگ ایرانی

با ما در اینستاگرام پُرفیرو همراه باشید

• اینستاگرم

درخت نخل، و میوۀ آن، از گذشته‌ های بسیار دور تاثیری جدی و عمیق بر زندگی مردمان ایران داشته است؛ این تاثیر چنان چشمگیر است که در مناطق جنوبی ایران سبک زندگی مبتنی بر نخل با پیشینه‌ ای هزاران ساله در جریان است. پس اگر مایل هستید پاسخ این سوال را بدانید که چرا خرما؟ در ادامه همراه پُرفیرو باشید.

بررسی پیشینه تاریخی نخل و تأثیر آن بر زندگی مردمان ایران

چنین آمده است که پس از هبوط آدم و به درخواست او جبرئیل دو برگ از درخت خرما (روز ملی خرمای ایران) از بهشت برای او آورد تا از خنکای آنها بهره‌مند شود. این دو برگ روییدند و آدم از میوه و سایه‌شان استفاده کرد. در ایران و بر پایۀ مستندات باستان‌ شناختی، از بیش از شش هزار سال پیش کشت نخل وجود داشته است (داستان خرما در ایران).

در میان یافته‌ های باستان‌ شناسان در شهر سوخته، سفالینه‌ ای وجود دارد که در آن بزی در پنج حرکت به سمت درختی می‌ جهد و برگ‌ های آن را می‌ خورد. گفته می‌ شود این سفالینه که هم‌ اکنون به‌عنوان نخستین پویانمایی تاریخ مطرح شده‌ است، داستان کهن درخت آسوریک (نخل) و بز است.

فواید خرما

میوۀ خرما نیز از دیرباز جایگاه ویژه‌ ای در سبد غذایی مردمان مشرق زمین داشته است و به دلیل ارزش بالای غذایی در برخی مناطق قوت غالب بوده است. ویل دورانت در کتاب تاریخ تمدن اشاره می‌ کند که گاه یک عرب بدوی روزهای پی‌ در پی را با چند دانه از این میوه و اندکی شیر به سر می‌ برد. در سنت آشپزی کهن و معاصر عرب و تمدن‌ های ایرانی و هندی از میوه‌ های این درخت در تهیه انواع غذاها و شیرینی‌ ها بهره گرفته شده است. اکنون نیز و با گذشت زمان و شناسایی ارزش‌ های غذایی گوناگون و فراوان خرما، این محصول در رژیم غذایی مردم سراسر جهان مورد توجه و مصرف است.  

ارزش غذایی خرما: چرا باید آن را در رژیم غذایی خود بگنجانیم؟

بر پایۀ گزارش‌ ها و مستندات از سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) خرما سرشار از ریزمغذی‌ ها و مواد غذایی ضروری برای یک رژیم غذایی سالم است؛ از مهم‌ ترین ویژگی‌ های تغذیه‌ ای آن می‌ توان به این موارد اشاره کرد: کمک به تقویت سیستم ایمنی بدن. در سال‌ های اخیر که ضعف سیستم ایمنی بدن موجب بروز یا تشدید پیامدهای بیماری‌ هایی جدی و مرگباری همچون کرونا شده است، اهمیت حیاتی سیستم ایمنی برای گروه‌ های گوناگون جامعه، از جمله کودکان، بانوان باردار، سالمندان و … مورد توجه جدی و تقویت فوری قرار گرفته است.

سبک زندگی نوین امروزی برای بسیاری از شهروندان به‌گونه‌ ای است که برای بهبود سیستم ایمنی به سراغ مکمل‌ های دارویی، مانند مکمل آهن و روی، می‌ روند؛ این در حالی است که این میوه یکی از بهترین منابع غذایی طبیعی برای تقویت سیستم ایمنی است. افزون بر این، یکی از مواد غذایی کلیدی در تنشیم و بهبود سیستم ایمنی بدن ویتامین B6 است. این ویتامین که مسئول تولید گلبول های سفید است و بنابراین نقشی بنیادین در سیستم ایمنی انسان دارد به وفور در خرما یافت شده و مصرف منظم آنها موجب تامین این ویتامین در بدن می‌ شود.

 منبع مهم برای فیبرها: دریافت فیبر کافی یکی از ضرورت‌ های سلامت بدن است و به دلیل تنظیم و کمک به حرکات منظم روده سلامت دستگاه گوارش را تضمین کرده و بهبود می‌ بخشد. اکنون و در پرشکی نوین به مادران باردار به دلایل مختلف توصیه به خوردن آن می‌ شود که به دلیل سرشاری خرما از فیبر (فیبرها و خواص سلامتی‌بخش آنها در رژیم غذایی) و پتاسیم است که هر دو برای یک بارداری سالم ضروری هستند. هر یکصد گرم خرما دارای ۷ گرم فیبر است.

میوه این نوع از درختان نخل یکی از بهترین محصولات غذایی طبیعی برای تنظیم و کاهش وزن است. پژوهشگران دریافته‌ اند که خرما با تنظیم آنزیم لیپاز لوزالمعده (که نقشی کلیدی در جلوگیری از چاقی دارد) موجب تنظیم وزن و حتی کاهش وزن افرادی می‌ شود که از اضافه وزن رنج می‌ برند. در منابع علمی تاکید شده است مصرف متعادل روزانه خرما موجب افزایش شاخص توده بدنی (BMI) نمی‌شود. بر همین اساس، توصیه‌ های رژیم‌ های غذایی سالم کنونی بر این است که افراد می‌ توانند روزانه 2-1 خرما را بدون نگرانی از افزایش وزن در رژیم غذایی سالم خود بگنجانند.

آنتی اکسیدان ها

خرما سرشار از آنتی اکسیدان‌ هاست (نقش آنتی اکسیدان ها در تغذیه) که اثرات مثبت بسیاری برای سلامت انسان دارند و مانع بروز انواع گوناگون بیماری‌ها می‌شوند. سه آنتی‌ اکسیدان مهم در خرما وجود دارد که عبارتند از:

• فلاونوئیدها که به کاهش التهاب در بدن کمک کرده و خطر بیماری قند (دیابت)، آلزایمر و برخی سرطان‌ها را کاهش می‌ دهند.
• کاروتنوئیدها گروه دیگری از آنتی‌ اکسیدان‌ ها هستند که بر سلامت قلب و بهبود کارکرد چشم کمک می‌ کنند.
• اسیدهای فنولیک نیز کارکرد مشابهی داشته و به پیشگیری از خطر سرطان و بیماری‌ های قلبی کمک می‌ کنند.

از آنجا که خرما سرشار از مواد معدنی گوناگون، مانند کلسیم، منیزیم و فسفر است به سلامت استخوان‌ ها کمک می‌ کند و تاثیری عالی بر جلوگیری از اختلالات اسکلتی، به‌ویژه پوکی استخوان دارند. مصرف روزانه این میوه‌ ها به بهبود سلامت استخوان‌ ها (پوکی و تراکم استخوان) کمک کند.

10003