پوکی و تراکم استخوان، همهچیز درباره سلامتی استخوانهای بدن
توضیحات
20
آبان
با ما در اینستاگرام پُرفیرو همراه باشید
پوکی استخوان عارضهای است که باعث ضعیف و متخلخل شدن استخوانها میشود. در واقع، کاهش تراکم استخوان باعث پوک شدن استخوان میشود. وقتی بدن سریعتر از آنچه که میتواند استخوان بسازد، تراکم آنها را از دست میدهد، به مرور زمان استخوانها ضعیفتر میشوند. این امر منجر به خطر بروز شکستگی میشود. این عارضه اغلب بیعلامت بوده تا جایی که آن را بیماری خاموش مینامند و ممکن است فرد تا زمانی که دچار شکستگی نشده، متوجه پوکی استخوان خود نشود.
شکستگیها اغلب بر روی لگن، مهرههای نخاعی و برخی مفاصل محیطی مانند مچ دست تاثیر میگذارد. متخصصان مراقبتهای بهداشتی میتوانند تراکم استخوان فرد را با استفاده از اشعه ایکس ویژه بررسی کنند. برای زنان در دوره پس از یائسگی یا مردان بالای 50 سال، نتیجه یک T-score است که تفاوت بین تراکم استخوان فعلی یک فرد و تراکم استخوان یک بزرگسال جوان را نشان میدهد. برای افرادی که در دوران پیش از یائسگی یا کمتر از 50 سال هستند، نتیجه تست Z خواهد بود که تراکم استخوان آنها را با افراد دیگر از قبیل همسالان، همجنسها و قومیتها مقایسه میکند.
از آنجایی که محصولات پُرفیرو عمدتا در گروه مواد مفید برای تراکم استخوانها هستند، در ادامه در مورد پوکی و تراکم استخوان، نحوه درمان، عوامل ایجادکننده این بیماری و چگونگی تشخیص آن توسط پزشک از جمله فرآیند آزمایش، معنی نمرات حاصله و سایر اطلاعات لازم درباره این موضوع برای مخاطبان مطالبی ذکر میکند.
تراکم استخوان چیست؟
تراکم استخوان اندازهگیری استحکام استخوان است. استخوانها بهطور طبیعی متخلخل هستند، به این معنی که حاوی سوراخهای ریزی هستند. استخوانهای قویتر سوراخهای کمتری دارند، زیرا مقادیر بیشتری از مواد معدنی مانند کلسیم دارند. استخوانهای ضعیف دارای سوراخهای بیشتری هستند و مقادیر کمتری مواد معدنی دارند.
مانند سایر سلولهای بدن، سلولهایی که استخوانها را تشکیل میدهند رشد کرده، بالغ میشوند و میمیرند.
در نتیجه، بدن بهطور مداوم سلولهای بیشتری را برای جایگزینی سلولهای قدیمی میسازد. در دوران کودکی و نوجوانی، استخوان سریعتر از تجزیه شدن رشد میکند و تراکم و استحکام استخوان به مرور زمان افزایش مییابد. در بزرگسالی، این روند متعادلتر میشود و در نتیجه تراکم در سلولهای استخوانی پایدار میگردد. اما در سنین بالاتر، جایگزینی سلولهای استخوانی کند شده و در نتیجه تراکم استخوان بهمرور زمان از بین میرود.
اثر پوکی استخوان بر تراکم استخوان
کاهش تراکم در استخوان میتواند منجر به پوکشدن استخوانها شود. این حالت زمانی اتفاق میافتد که استخوانها بسیار ضعیف شده و منجر به خطر بیشتر شکستگی میشوند. در افراد مبتلا به پوکی، روند بازسازی استخوان نامتعادل میشود. استئوکلاستها – سلولهایی که استخوان را تخریب میکنند – در این حالت بیشازحد فعال میشوند و در نتیجه فعالیت آنها تحلیل بیشتر تراکم استخوان رخ میدهد. در همین حال، استئوبلاستها – سلولهایی که استخوان ایجاد میکنند – کمتر فعال میشوند. این عدمتعادل به مرور زمان منجر به از دست دادن توده خالص و تراکم استخوان میگردد.
شایعترین محل شکستگیهای مرتبط با پوک شدن استخوان ستون فقرات، لگن و مچ دست است. این شکستگیها میتوانند سبب درد شدید، ناتوانی و کاهش کیفیت کلی زندگی شوند. تراکم پایین استخوان یا استئوپنی نیز ممکن است به دلایل زیر رخ دهد:
علائم و نشانههای پوکی استخوان
روند پوک شدن استخوانها بهکندی ایجاد میشود و ممکن است فرد تا زمانی که پس از یک حادثه جزئی مانند زمین خوردن دچار شکستگی یا موبرداشتن استخوانها نشود، از ابتلا به آن اطلاعی نداشته باشد. حتی سرفه یا عطسه میتوانند باعث شکستگی استخوانهای پوک شود. برای افرادی مبتلا به این عارضه، شکستگی اغلب در لگن، مچ دست، یا مهرههای ستون فقرات رخ میدهد. اگر شکستگی در مهرههای ستون فقرات رخ دهد، میتواند منجر به تغییر وضعیت، خمیدگی و انحنای ستون فقرات شود. افراد همچنین ممکن است متوجه کاهش قد خود یا تغییر قدی لباسهایشان در مقایسه با قبل شوند.
علائم اولیه پوکی استخوان
معمولاً هیچ علامت اولیهای وجود ندارد. فرد افت تراکم استخوان خود را احساس نخواهد کرد مگر اینکه دچار شکستگی شود. بااینحال، فرد ممکن است علائم بیماریهای دیگری را داشته باشد که میتواند منجر به پوک شدن استخوان شود. بهعنوان مثال، اگر علت کمبود کلسیم باشد، ممکن است فرد مبتلا به موارد زیر باشد:
- خستگی
- ناخنهای شکننده
- پوست خشک
- ریزش مو
- درد عضلانی
- بیحسی و گزگز
با این حال، علائم دقیق بستگی به این دارد که چه چیزی باعث کاهش تراکم استخوان شده است.
علائم دیررس
با پیشرفت روند پوک شدن، استخوانها شکنندهتر و سبکتر میشوند. ضربه خوردن یا حتی عطسه و سرفه میتواند باعث بروز شکستگی شود. اگر فردی در ستون فقرات شکستگی داشته باشد، میتواند باعث درد شدید و همچنین تغییر در وضعیت بدن شود. ممکن است فردی دچار کیفوز یا ستون فقرات خمیده شده و ارتفاع قدی او از دست برود.
عوامل ایجادکننده
استخوان نوعی بافت است که دائماً در حال ازدست رفتن و ترمیم است. در کودکان و بزرگسالان جوان، سلولهای استخوانی جدید سریعتر از سلولهای ازدسترفته ساخته میشود، به این معنی که استخوانها به مرور زمان قویتر میشوند. تراکم در بافت استخوان زمانی به اوج خود میرسد که سن فرد بین 20 تا 30 سال باشد. با افزایش سن، بدن سلولهای استخوانی را که با همان سرعتی که ازدست میروند، جایگزین نمیکند و به تدریج تراکم بافت استخوان کاهش مییابد. اگرچه همه افراد با افزایش سن دچار پوکی استخوان نمیشوند. بسیاری از شرایط پزشکی، داروها و عوامل خطر میتوانند احتمال ابتلای فرد به پوکی استخوان را افزایش دهند. برخی از این عوامل عبارتند از:
- افزایش سن
- سابقه خانوادگی شکستگی یا پوکی استخوان
- داشتن شکستگی بعد از 50 سالگی
- عدمتحرک بدنی یا باقیماندن طولانیمدت در رختخواب
- سیگار کشیدن یا مصرف الکل
- سطوح پایین استروژن در زنان
- سطح پایین تستوسترون در مردان
- داشتن شاخص توده بدنی پایین
- کمبود ویتامین دی یا کلسیم
- اختلالات خوردن در حال حاضر یا قبلا
- سوءتغذیه
- اختلالات خودایمنی مانند آرتریت روماتوئید و بیماری سلیاک
- استفاده طولانیمدت از داروهایی که بر سطوح مواد معدنی تأثیر میگذارند، مانند مهارکنندههای پمپ پروتون و کورتیکواستروئیدها
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم
هرکسی که نگران است در معرض خطر پوکی استخوان باشد یا ممکن است این عارضه را داشته باشد، باید در اسرع وقت با پزشک صحبت کند. توصیه شده است که همه زنان بالای 65 سال، غربالگری سلامت استخوان را دریافت کنند. در حال حاضر، هیچ توصیهای برای سایر مردان وجود ندارد، اما از آنجایی که هر فردی ممکن است به پوکی استخوان مبتلا شود، افراد مسنتری که نگرانی دارند باید از پزشک خود در مورد غربالگری منظم سوال کنند. تعداد دفعات آزمایش تراکم مواد معدنی استخوان به سن فرد، عوامل خطر و نتایج آزمایشهای قبلی بستگی دارد.
آزمایش تراکم استخوان
آزمایش تراکم استخوان به متخصصان مراقبتهای بهداشتی کمک میکند تا استئوپنی یا پوکی استخوان را تشخیص دهند. یک روش آزمایش رایج، جذب سنجی اشعه ایکس با انرژی دوگانه (DEXA) است. در طول اسکن DEXA، یک دستگاه اشعه ایکس ویژه، اشعه ایکس کمانرژی را از مناطق خاصی از بدن مانند لگن، ستون فقرات و ساعد عبور میدهد. این دستگاه مقدار انرژی اشعه ایکس را که از استخوان عبور میکند اندازهگیری کرده و اطلاعات دقیقی در مورد تراکم استخوان ارائه میدهد. برای تشخیص پوکی استخوان، پزشکان همچنین عوامل خطر بالینی را برای این بیماری در نظر میگیرند، از جمله:
- سن
- جنسیت
- سابقه پزشکی شخصی، مانند شکستگیهای قبلی
- سابقه خانوادگی پوکی استخوان
کارشناسان غربالگری پوکی استخوان را در موارد زیر توصیه میکنند:
- برای زنان 65 ساله و بالاتر
- برای مردان 70 ساله و بالاتر
- زنان 50 تا 64 ساله که دارای عوامل خطر خاصی هستند، مانند والدینی که شکستگی لگن داشتهاند
- مردان 50 تا 69 ساله که دارای عوامل خطر هستند.
امتیازات T و Z برای پوکی استخوان
نتایج یک اسکن DEXA اندازهگیریهایی را ارائه میدهد که بهعنوان امتیاز T یا Z-score شناخته میشوند. T-score نشان میدهد که توده استخوانی یک فرد چقدر با توده استخوانی یک فرد بالغ جوان سالم تفاوت دارد. پزشکان از این اندازهگیری برای مردان بالای 50 سال و زنان پس از یائسگی استفاده میکنند. در اینجا معنی نتایج آمده است:
- 1 یا بیشتر: تراکم استخوان سالم
- بین 1- و 2/5-: استئوپنی، به این معنی که تراکم استخوان کم است
- -2/5 یا کمتر: پوکی استخوان، به این معنی که تراکم استخوان بهطور قابلتوجهی کمتر از حد متوسط است
امتیاز Z تراکم استخوان یک فرد را با سایر افراد هم سن، جنس و قومیت مقایسه میکند. پزشکان از این نوع نمره در بزرگسالان جوانتر برای ارزیابی تراکم استخوان استفاده میکنند که نتیجه پیری طبیعی نیست. نتیجه 2- یا کمتر ممکن است نشاندهنده پوکی استخوان باشد. این حالت ممکن است به دلیل یک وضعیت پزشکی یا مصرف نوع داروی خاصی باشد.
درمان پوکی استخوان
هدف درمان:
- کند کردن یا جلوگیری از پیشرفت پوکی استخوان
- حفظ تراکم مواد معدنی استخوان و توده استخوانی سالم
- جلوگیری از شکستگی
- کاهش درد
- توانایی فرد برای ادامه زندگی روزمره خود را به حداکثر برسانید
افراد در معرض خطر پوکی استخوان و شکستگی میتوانند از اقدامات پیشگیرانه سبک زندگی، مکملها و برخی داروها برای رسیدن به این اهداف استفاده کنند.
چگونه میتوان استخوانهای متراکم داشت؟
یک فرد میتواند اقداماتی را برای جلوگیری از ضعیف شدن استخوانها انجام دهد، از جمله این اقدامات میتوان به موارد زیر اشاره داشت:
- دریافت کلسیم و پروتئین کافی از رژیم غذایی
- دریافت ویتامین دی کافی از نور خورشید، غذاها یا مکملها
- ورزش منظم، از جمله ورزشهای قدرتی
- محدود و ترک کردن مصرف الکل
- ترک سیگار، در صورت لزوم
همچنین ممکن است درمان هر گونه بیماری زمینهای که میتواند بر تراکم استخوان تأثیر بگذارد، قبل از ایجاد پوکی استخوان مفید باشد. بهعنوان مثال، افرادی که سطح استروژن پایینی دارند ممکن است از درمان جایگزینی هورمون بهرهمند شوند. علاوه بر این، مهم است که فرد عوارض جانبی هر دارویی را که مصرف میکند، یاد بگیرد. اگر یک دارو میتواند بر استحکام استخوان تأثیر بگذارد، فرد میتواند در مورد خطر بالقوه و نحوه مدیریت آن با پزشک مشورت کند.
آیا میتوان تراکم استخوان را بازگرداند؟
در حالی که پوکی استخوان برگشتناپذیر است، برخی اقدامات خاص میتواند پیشرفت تحلیل استخوان را کُند یا متوقف کند. این امر شامل یک رویکرد چندوجهی است که ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- تغذیه: مصرف کافی کلسیم، ویتامین D و سایر مواد مغذی ضروری از تراکم استخوان حمایت میکند. افراد میتوانند کلسیم را از غذاهایی مانند لبنیات، سبزیجات برگدار و غلات یا نانهای غنیشده دریافت کنند. همچنین میتوان ویتامین D را از نور خورشید و برخی غذاها مانند ماهیهای چرب دریافت کرد.
- ورزش: ورزش منظم، بهویژه ورزشهای قدرتی و مقاومتی، تأثیر مثبتی بر تراکم استخوان دارد. فعالیتهایی که تعادل را افزایش میدهند، مانند یوگا و تایچی، میتوانند به جلوگیری از زمین خوردن کمک کنند.
- تغییر سبک زندگی: اگر فردی سیگار میکشد، ترک سیگار میتواند تراکم استخوانی او را افزایش دهد. همچنین مهم است که از نوشیدن الکل خودداری کرد.
- داروها: برخی از داروها، مانند بیس فسفوناتها، میتوانند به کاهش سرعت از دست دادن استخوان با و بهبود تراکم استخوان کمک کنند. این داروها با مهار تجزیه استخوان یا تقویت استخوانسازی عمل میکنند. سایر داروهایی که ممکن است کمک کنند عبارتند از درمانهای هورمونی، تعدیل کنندههای استروژن و کلسیتونین.
در حالی که مداخلات میتواند تا حدودی به بهبود تراکم استخوان کمک کند، ممکن است تراکم استخوان را بهطور کامل به سطوح معمولی بازگرداند. میزان بهبود تراکم استخوان میتواند به عوامل مختلفی بستگی داشته باشد، مانند:
- شدت پوکی استخوان
- پاسخ فردی فرد به درمان
- پایبندی فرد به استراتژیهای توصیهشده
پیشآگهی از پوکی استخوان و امید به زندگی
چشمانداز پوکی استخوان عمدتاً به این بستگی دارد که فرد چقدر زود به دنبال درمان است و آیا به آن ادامه میدهد یا خیر. درمان میتواند روند از دست دادن استخوان را کُند یا متوقف کرده و استخوانها را برای مدت طولانیتری قویتر نگه دارد.
پوکی استخوان یک بیماری لاعلاج نیست، اما با گذشت زمان، بهویژه بدون درمان، بدتر میشود. این وضعیت مستقیماً بر امید به زندگی تأثیر نمیگذارد، اگرچه افرادی که شکستگیهای ناشی از پوکی استخوان را تجربه میکنند ممکن است طول عمر کوتاهتری داشته باشند. پوکی استخوان همچنین ممکن است چشمانداز تشخیصهای دیگر را بدتر کند. با درمان، فرد میتواند از بروز شکستگی، درد و ناتوانی جلوگیری کند.
چه عواملی برای پیشبینی پوکی استخوان اهمیت دارند؟
مهمترین عاملی که بر پیشبینی افراد برای آگاهی از ابتلا به پوکی استخوان تأثیر میگذارد، این است که آیا آنها به دنبال درمان هستند یا خیر و در چه زمانی در مراحل اولیه بیماری این کار را انجام میدهند. داروهایی که به نام بیسفسفوناتها شناخته میشوند، میتوانند چشمانداز را تا حد زیادی بهبود بخشند، اما ممکن است برای برخی افراد بسیار گران باشند، دسترسی به آنها دشوار باشد یا عوارض جانبی زیادی ایجاد کنند.
برخی از عوامل دیگر که ممکن است بر احتمال بروز پوکی استخوان تأثیر بگذارد عبارتند از:
- جنسیت: بدن زنان بهطور طبیعی تراکم مواد معدنی موجود در استخوان را سریعتر از مردان از دست میدهد، همین امر یکی از دلایلی است که در آنها میزان پوکی استخوان بیشتر است. اما لازم است بدانیم که در حالی که زنان بیشتر در معرض ابتلا به پوکی استخوان هستند، مردان در صورت ابتلا به پوکی استخوان و در صورت بروز شکستگی با عوارض بیشتری روبهرو خواهند شد.
- عوامل خطر سقوط: افرادی که در معرض خطر سقوط بیشتری هستند، مانند بالا رفتن مکرر از پلهها، ممکن است در معرض خطر بیشتری برای شکستگی و عوارض ناشی از پوکی استخوان قرار داشته باشد.
- سبک زندگی: اقدامات سبک زندگی، مانند تمرینات قدرتی و کلسیم و مکملها، ممکن است امکان ابتلا به پوکی استخوان را بهبود کمتر کند. بدون این اقدامات، افراد بیشتر در معرض این بیماری قرار دارند.
- شکستگیهای قبلی: احتمال بروز پوکی استخوان زمانی بدتر میشود که فردی سابقه قبلی شکستگی داشته باشد یا وقتی پس از بروز شکستگی به پزشک مراجعه کند در آنجا تشخیص پوکی استخوان برای او داده شود.
- بیماریهای همراه: مبتلا بودن به برخی از بیماریها احتمال بروز پوکی استخوان را افزایش میدهد. برای مثال افرادی که به برونشکتازی، نوعی عفونت در برونشها مبتلا میشوند، احتمال بروز پوکی استخوان بسیار بیشتری وجود دارد. علاوه بر این، برخی شرایط ممکن است اجرای تغییرات سبک زندگی برای پوکی استخوان را چالش برانگیزتر کند. بهعنوان مثال، افراد مبتلا به آرتریت شدید ممکن است در انجام تمرینات قدرتی مشکل بیشتری داشته باشند.
امید به زندگی و پوکی استخوان
در اکثر افراد مبتلا به این بیماری، امید به زندگی نزدیک به عدد معمول آن است. در مقایسه افراد مبتلا به پوکی استخوان با افراد هم سن و جنس خود، محققان دریافتند که:
- _ در مردان کمتر از 80 سال و زنان کمتر از 60 سال، خطر مرگ بلافاصله پس از تشخیص به میزان قابلتوجهی افزایش یافت اما سپس به طور قابلتوجهی کاهش یافت.
- _ یک مرد 50 ساله که درمان پوکی استخوان را شروع کرده بود، میانگین امید به زندگی 2/18 سال داشت، در حالی که یک مرد 75 ساله امید به زندگی 5/7 سال داشت.
- _ یک زن 50 ساله که درمان پوکی استخوان را شروع کرده بود، 4/26 سال امید به زندگی داشت، در حالی که در 75 سالگی، این رقم 5/13 سال بود.
پوکی استخوان همچنین میتواند بهطور غیرمستقیم بر امید به زندگی تأثیر بگذارد.
آیا احتمال مرگ بر اثر پوکی استخوان وجود دارد؟
پوکی استخوان مستقیما کشنده نیست و بیماری لاعلاجی بهشمار نمیرود. با این حال، اگر فردی شکستگی را تجربه کند، ممکن است منجر به درد، ضعف و ناتوانی قابلتوجهی برای او شود. شکستگیها همچنین میتوانند بهطور غیرمستقیم خطر مرگ را افزایش دهند. در مطالعات دیده شده است که افراد مسن با شکستگی لگن سه تا چهار برابر بیشتر از افراد در جمعیت عمومی در طی یک سال پس از جراحی جان خود را از دست میدهند. دلایل زیادی برای این اتفاق وجود دارد. شکستگی ممکن است:
- منجر به آسیب دیگری شود، مثلاً اگر فردی با شکستگی لگن برای بار دوم بیفتد نیاز به جراحی دارد که خطر عفونت و سایر عوارض را افزایش میدهد.
- منجر به بروز موارد دیگر میشود – بهعنوان مثال، برخی از شکستگیها در ستون فقرات و مهرهها، خطر ذاتالریه یا مشکل در تنفس را افزایش میدهد.
سطوح پوکی استخوان
پوکی استخوان در چهار مرحله پیشرفت میکند که طی آن استخوانها ضعیفتر و مستعد شکستگی میشوند. بااینحال، کارشناسان بهداشت، دو مرحله اول را پیشآزمون این بیماری میدانند.
- مرحله اول
بدن انسان سلولهای استخوانی قدیمی را از بین برده و آنها را با سلولهای جدید جایگزین میکند. در مرحله 1، از دست دادن استخوان و استخوانسازی فرد با سرعت یکسانی ایجاد میشود. این بدان معناست که آنها دیگر بیشتر از آنچه که از دست میدهند، سلولهای استخوانی نمیسازند. پزشک ممکن است این حالت را مرحله 1 پوکی استخوان را در نظر بگیرد زیرا تشکیل استخوان جدید از تعداد استخوانهای ازدسترفته فرد پیشی نمیگیرد. در این مرحله هیچ علامتی وجود ندارد. - مرحله دوم
این مرحله قبل از تشخیص یک فرد مبتلا به پوکی استخوان است. در این مرحله، فرد دارای توده استخوانی یا تراکم استخوان کمتری نسبت به سن خود است. متخصصان بهداشت این حالت را استئوپنی مینامند و از دست دادن استخوان سریعتر از تشکیل استخوان رخ میدهد. با وجود این، فرد ممکن است هنوز هیچ علامتی نداشته باشد و استخوانهایش کمتر دچار شکستگی میشوند، زیرا هنوز تحلیل نرفتهاند. حالت استئوپنی همیشه به پوکی استخوان تبدیل نمیشود. زیرا هنوز میتوان اقداماتی را برای کاهش خطر ابتلا به پوکی استخوان انجام داد. - مرحله سوم
زمانی که فردی به مرحله سوم پوکی استخوان مبتلا شده است، پزشک در این بازه احتمالاً این بیماری را برای او تایید میکند. اگرچه ممکن است هنوز هیچ علامتی نداشته باشد، اما در این مرحله، از دست دادن استخوان احتمالاً از رشد استخوانی بیشتر است و فرد را در معرض خطر شکستگی استخوان قرار میدهد. در این مرحله گاهی اوقات، ممکن است به دلیل تجربه سقوط جزئی که قبلا منجر به شکستگی نمیشد، افراد دچار شکستگی استخوانی بشوند. - مرحله چهارم
مرحله 4 شدیدترین مرحله پوکی استخوان است. خطر شکستگی استخوان بیشتر است و ممکن است فرد علائمی نیز داشته باشد. از دست دادن شدید تراکم استخوان میتواند منجر به تغییرات قابلتوجهی در ستون فقرات فرد شود، مانند کاهش قد یا حالت خمیدگی.
چگونه با وجود پوکی استخوان خوب زندگی کنیم؟
افراد میتوانند با انجام اقداماتی برای بهبود سلامت استخوانهای خود و بهطور کلی مراقبت از سلامت کلی خود، شانسشان را برای زندگی طولانی و سالمتر افزایش دهند. برخی از استراتژیهایی که ممکن است نتایج را برای پوکی استخوان بهبود بخشد عبارتند از:
- دریافت تغذیه کافی: دریافت ویتامینها، مواد معدنی و پروتئین کافی برای استحکام استخوانها، بهویژه ویتامین دی و کلسیم، مهم است. اگر دریافت کافی این مواد مغذی از طریق غذا یا نور خورشید دشوار است، فرد میتواند از پزشک خود بخواهد تا مکملهای لازم را برای او تجویز کند.
- ورزش: به فعالیت بدنی ادامه دهید. تمرینات قدرتی برای تقویت استخوانها و ماهیچهها اهمیت ویژهای دارد. اگر فردی دارای اختلالات حرکتی است، فیزیوتراپی یا ورزشدرمانی میتوانند گزینههای مناسبی باشند.
- کاهش خطر سقوط: تغییرات در خانه یا محل کار، مانند نصب میلههایی بر گرفتن در حمام و نردههای محکم در امتداد راهپله، میتواند به کاهش خطر شکستگی کمک کند. بهطور مشابه، افراد مبتلا به پوکی استخوان ممکن است نیاز به اجتناب از برخی حرکات داشته باشند. بهعنوان مثال، یک فرد مبتلا به پوکی استخوان در ستون فقرات ممکن است نیاز داشته باشد که از چرخاندن ناگهانی ستون فقرات خودداری کند، مانند هنگام چرخیدن برای ضربه زدن توپ گلف.
جلوگیری پیشرفت پوکی استخوان
استراتژیهایی وجود دارد که افراد میتوانند برای کمک به حفظ استحکام استخوان خود و کاهش خطر شکستگی و افتادن از آنها استفاده کنند. داروها و تغییر شیوه زندگی ممکن است روند از دست دادن استخوان را کند کند. در برخی موارد، این موارد میتوانند آن را بهطور کامل متوقف کرده، همچنین مصرف برخی از داروها حتی میتوانند آن را معکوس کنند. درمان مناسب به نیازها و سلامت کلی فرد بستگی دارد. برای این منظور بهتر است با پزشک مشورت کند که کدام دارو یا ترکیبی از داروهای مناسب برای شخص شما را پیشنهاد بدهد. اما در ادامه مواردی که میتوانند مفید باشند ذکر میگردد:
تغییرات در رژیم غذایی
توصیه میشودکه افراد برای جلوگیری از ضعیف شدن استخوانها و حمایت از سلامت استخوان، غذاهای سرشار از کلیسم زیر را بیشتر مصرف کنند:
- لبنیات کمچرب
- سبزیجات برگ سبز
- ماهی
- آبمیوههای غنیشده
- شیر
- دانهها
- غذاهای حاوی ویتامین دی
- غذاهای سرشار از پروتئین
افراد همچنین میتواند مکملهای کلسیم و ویتامین دی بدون نسخه را خریداری کند تا مطمئن شود که مصرف روزانه توصیه شده را دریافت میکند.
تغییرات در سبک زندگی
همچنین گفته شده است که بهتر است این افراد تغییرات خاصی در سبک زندگی خود ایجاد کند؛ که میتواند شامل کاهش یا ترک سیگار و اجتناب از مصرف الکل باشد.
افزایش فعالیت بدنی
افراد میتواند خطر ابتلا به پوکی استخوان را با انجام تمرینات قدرتی کاهش دهد. این تمرینات میتوانند به ساخت و تقویت استخوانها کمک کنند. مثالها شامل:
کاهش خطر سقوط
فردی که ممکن است مستعد سقوط باشد میتواند اقدامات احتیاطی خاصی را برای کاهش خطر انجام دهد. برخی از این اقدامات عبارتند از:
- در صورت لزوم از عصا یا واکر برای ثبات بیشتر استفاده کنید
- پوشیدن کفشهای غیرلغزنده که برای راهرفتن لیز نیستند
- اجتناب از راه رفتن در پیادهروهای لغزنده
- دور کردن اشیایی که میتواند باعث زمین خوردن یا سقوط شود از فضای زندگی
- استفاده از تشک ضدلغزش در حمام یا وان
- خودداری از راه رفتن با جوراب، دمپایی یا جورابهایی که ممکن است لیز بخورند
- اضافه کردن چراغهای بیشتر در اتاقها برای جلوگیری از افتادن روی یک شی دیگر
رژیم غذایی مناسب برای مبتلایان به پوکی استخوان
اگرچه پیش از این درباره رژیم غذایی مناسب برای جلوگیری از ابتلا به پوکی استخوان مطالبی ذکر شد، پرفیرو در ادامه بهطور اختصاصی درباره همه آنچه مبتلایان به پوکی استخوان باید بخورند و یا از آنها پرهیز کنند مطالبی را برای شما ذکر خواهد کرد. پس اگر خودتان مبتلا به پوکی استخوان هستید و یا یکی از عزیزانتان درگیر این موضوع است، لطفا ادامه مقاله را مطالعه کنید:
همواره تاکید شده است که داشتن یک رژیم غذایی سالم و غنی از مواد مغذی ضروری مانند کلسیم، ویتامین دی و پروتئین میتواند به کاهش خطر ابتلا به پوکی استخوان کمک کند. علاوه بر این، محدود کردن مصرف کافئین و الکل ممکن است برای سلامت استخوانها، بهویژه در میان افراد مسن، مفید باشد. در سرتاسر جهان، از هر 3 زن، 1 نفر و از هر 5 مرد بالای 50 سال، 1 نفر به دلیل پوکی استخوان دچار شکستگی استخوان میشود، و پوکی استخوان یا توده استخوانی کم بر جمعیت زیادی در تمامی کشورها اثر میگذارد.
رژیم غذایی افراد میتواند بر سلامت استخوانها موثر باشد، بنابراین افراد باید برای حفظ توده استخوانی خود، اهمیت تغذیه مناسب را در نظر داشته باشند. در ادامه مقاله در مورد چگونگی تاثیر مواد مغذی بر استخوانها و بهترین مواد غذایی برای خوردن و اجتناب از آن بحث میکنیم. اما پیش از آن لازم است بدانیم چگونه رژیم غذایی بر سلامت استخوانها تأثیر میگذارد.
رژیم غذایی و تراکم استخوان
تراکم بافت استخوانها در طول زندگی ثابت نمیماند – بهعنوان بخشی از متابولیسم طبیعی بدن، استخوانها دائما در حال شکستن و بازسازی است. دو نوع اصلی از سلولها، استئوبلاستها و استئوکلاستها، در این فرآیند شرکت میکنند. استئوبلاستها استخوان جدید را میسازند، در حالی که استئوکلاستها استخوانهای قدیمی را در فرآیندی به نام تحلیل از بین میبرند. با این حال، اگر متابولیسم استخوان نامتعادل شود، استخوانها میتوانند کمتر متراکم، ضعیفتر و شکننده شوند.
در نتیجه، پزشک ممکن است عارضه توده استخوانی کم یا پوکی استخوان را تشخیص دهد. چندین عامل از جمله افزایش سن، یائسگی و برخی داروها میتوانند باعث تحلیل استخوان شوند. علاوه بر این، مصرف مواد مغذی کلیدی برای سلامت استخوانها میتواند به کاهش خطر پوکی استخوان و حفظ سلامت استخوانها کمک کند. افراد باید از گنجاندن مواد مغذی و غذاهای زیر در رژیم غذایی خود اطمینان حاصل کنند تا استخوانهای خود را سالم نگه دارند:
کلسیم
محققان بر این باورند که مصرف کم کلسیم در طول زندگی باعث داشتن توده استخوانی کم و میزان شکستگی بالا درآینده خواهد شد. از 51 سالگی، زنان به 1200 میلیگرم کلسیم روزانه و مردان به 1000 میلیگرم نیاز دارند. میتوان با گنجاندن محصولات لبنی یا سویا، ماهی با استخوان و سبزیجات سبز برگ در رژیم غذایی خود از مصرف کلسیم اطمینان حاصل کرد. موارد زیر محتوای کلسیم برخی از غذاهای رایج را نشان میدهد:
| ماده غذایی و مقدار | میلیگرم کلیسم |
| بستهبندی بلغور جو دوسر غنیشده | 350 |
| ساردین، کنسروشده در روغن، با استخوان در هر 3 اونس | 324 |
| پنیر چدار، 1/5 اونس، رندهشده | 306 |
| شیر، بدونچربی، 1 فنجان | 302 |
| توفو، سفت، با کلسیم، نصف فنجان | 204 |
| آب پرتقال، غنیشده با کلسیم، 6 اونس | 200-260 |
| لوبیا پخته، 1 فنجان | 142 |
ویتامین دی
بدن برای جذب کلسیم به ویتامین دی نیاز دارد و کمبود ویتامین دی میتواند باعث ضعیفشدن استخوانها و اسکلت بدن شود. کارشناسان توصیه میکنند که افراد تا 70 سال روزانه 600 واحد ویتامین دی مصرف کنند. افراد بالای 70 سال باید جذب روزانه خود را به 800 واحد افزایش دهند که میتوانند آن را از مکملها نیز دریافت کنند. افراد می توانند ویتامین دی را از طریق قرار گرفتن در معرض نور خورشید و مصرف غذا دریافت کنند. مواد غذایی زیر حاوی ویتامین دی هستند:
- زرده تخممرغ
- ماهیهای چرب مانند سالمون، قزلآلا، ماهی خالمخالی و تن
- جگر گاو
- پنیر
- قارچها
- شیر، مارگارین، آبپرتقال و غلاتی غنیشده با ویتامین دی
بیشتر بخوانید:
ویتامین دی و اهمیت آن برای بدن
پروتئین
تحقیقات نشان میدهد که پروتئین میتواند برای سلامت استخوان هم مفید و هم مضر باشد، زیرا مطالعات مختلف نتایج متفاوتی را در مورد تأثیر پروتئین بر سلامت استخوان ارائه کردهاند. با این حال، طبق مطالعات اخیر، بین مصرف کم پروتئین و کاهش بیشتر استخوان و شکستگی لگن در افراد مسن ارتباط وجود دارد. در نتیجه ترکیب پروتئین کافی و دریافت کلسیم بهنظر میرسد برای تراکم مواد معدنی استخوان (BMD) مفید باشد. بنابراین، داشتن یک رژیم غذایی با پروتئین و کلسیم کافی عاقلانه به نظر میرسد. غذاهای غنی از پروتئین عبارتند از:
- گوشت
- ماهی
- تخممرغ
- محصولات لبنی
- لوبیا، عدس و حبوبات
- محصولات سویا
- آجیل و دانهها
ریزمغذیها و آنتیاکسیدانهای موجود در میوهها و سبزیجات
بنا به نظر متخصصان افرادی که مصرف میوه و سبزیجات بیشتری دارند، تراکم استخوان بهتری داشته و تراکم استخوان کمتری از دست دادن میدهند. مواد مغذی موجود در میوهها و سبزیجات مفید برای سلامت استخوان عبارتند از:
- ویتامین سی
- ویتامین K
- منیزیم
- پتاسیم
- فولات
- کاروتنوئیدها
در نتایج مطالعه بر روی افراد 40 تا 75 ساله در چین مشاهده شده است که مصرف بیشتر میوه و سبزیجات با BMD بالاتر ارتباط دارد و خطر پوکی استخوان را کاهش میدهد. همچنین شواهدی یافت شده است که نشان میدهد افزایش مصرف میوه و سبزیجات توسط فرد حداقل یک وعده در روز، باعث کاهش خطر شکستگی در بدن شده است.
مواد غذایی مضر برای استخوان
علاوه بر خوردن یک رژیم غذایی سالم برای حمایت از سلامت استخوان، افراد باید از برخی غذاها و نوشیدنیهای مضر آگاه باشند. در ادامه به برخی از این مواد اشاره میشود:
نمک:
به گفته موسسه ملی آرتریت و بیماریهای اسکلتی و عضلانی و پوستی، مصرف بیشازحد نمک میتواند باعث دفع کلسیم از کلیهها شود. بنابراین، افرادی که کلسیم دریافتی کمی دارند باید از افزودن نمک به غذا یا خوردن بیشازحد غذاهای فرآوری شده که احتمالا حاوی نمک اضافی هستند، خودداری کنند.
غذاهای حاوی اگزالات و فیتات:
بنیاد سلامت استخوان و پوکی استخوان توصیه میکند که برخی از مواد موجود در غذا میتوانند با توانایی بدن در جذب کلسیم تداخل داشته باشند. اینها شامل فیتات موجود در لوبیا، سبوس گندم و حبوبات و اگزالات موجود در اسفناج و چغندر است. خیساندن و پختن این غذاها میتواند به کاهش این ترکیبات کمک کند.
الکل:
کارشناسان اظهار داشتهاند که الکل به دلایل مختلفی بر سلامت استخوانها تأثیر منفی میگذارد. اولا، نوشیدن الکل میتواند در جذب کلسیم و ویتامین D بدن اختلال ایجاد کند. علاوه بر این، نوشیدن آن در طولانیمدت میتواند هورمونهای بدن را مختل کند، مانند افزایش سطح کورتیزول، که سلولهای استخوانی بیشتری را تجزیه میکند. در صورت مصرف الکل مردان ممکن است تستوسترون کمتری تولید کنند؛ این هورمون با تشکیل استخوان ارتباط دارد، در حالی که زنان ممکن است متوجه چرخههای قاعدگی نامنظم شوند. چرخههای قاعدگی نامنظم میتواند میزان استروژن را در بدن کاهش دهد که خطر ابتلا به پوکی استخوان را بالا میبرد. علاوه بر این، افراد تحت تأثیر الکل بیشتر در معرض خطر افتادن و شکستگی استخوان هستند.
کافئین:
تحقیقات نشان داده است که مصرف 800 میلیگرم کافئین در 6 ساعت باعث دفع کلسیم توسط کلیهها تا حدود 77 درصد میشود. از آنجایی که قهوه ممکن است مقدار کلسیمی را که بدن از طریق ادرار دفع میکند افزایش دهد، افراد نباید بیش از سه فنجان در روز بنوشند، به خصوص اگر سنشان بالا باشد. علاوه بر این، توصیه میشود که کافئین موجود در نوشابههایی مانند کولا میتواند اثرات نامطلوب مشابهی داشته باشد.
بیشتر بخوانید:
پوکی استخوان پس از یائسگی
با رسیدن زنان به سن به یائسگی- که باعث کند شدن قاعدگی و در نهایت توقف آن میشود – سطح هورمونهای استروژن و پروژسترون در آنها کاهش مییابد. این هورمونها بر سلامت استخوان تأثیر میگذارند و مقادیر کمتر آن میتواند منجر به کاهش تراکم استخوان شود. کاهش تراکم استخوان نیز منجر به پوکی استخوان میگردد که بهویژه در افراد یائسه شایع است. در ادامه در مورد پوکی استخوان پس از یائسگی، از جمله علائم آن، گزینه های درمانی و موارد دیگر توضیحاتی ارائه میدهیم.
پوکی استخوان در افرادی که یائسه میشوند بیشتر دیده میشود. از دست دادن تراکم استخوان پس از یائسگی با سطوح پایینتر هورمون استروژن مرتبط است. این هورمون نقش عمدهای در متابولیسم بدن ایفا میکند و بر سلولهای استخوانی تخصصی بهنام استئوکلاستها، استئوبلاستها و استئوسیتها تأثیر میگذارد. هنگامی که سطح استروژن کاهش مییابد، سلولهای استخوانی با سرعت یکسان تولید نمیشوند. در نتیجه، استخوانهای فرد سریعتر از آنکه بتوانند سلولهای جدید بسازند، سلولهای خود را از دست میدهند و همین امر باعث تراکم استخوان پایین میشود.
علائم:
در هنگام یائسگی علاوه بر شکستگی استخوان، علائم دیگری نیز ممکن است رخ دهد. اینها ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- گرگرفتگی
- خشکی واژن
- سردرد
- عرق شبانه
- کاهش میل جنسی
- مفاصل سفت
- تغییر در خلقوخوی
- اضطراب
- تپش قلب
علل:
:یائسگی بهطور قابلتوجهی ازدستدادن استخوان را تسریع میکند، که خطر ابتلا به پوکی استخوان را در افراد بالا میبرد. استخوانها شبکهای از پروتئینها و مواد معدنی را تشکیل میدهند که انعطافپذیری و قدرتی را که بدن برای حمایت از حرکت خود به آن نیاز دارد، فراهم میکند. آنها همچنین حاوی سلولهای تخصصی مختلفی مانند استئوسیتها هستند که به حفظ این شبکه کمک میکنند.
یکی از عواملی که میتواند بر ساختار استخوان تاثیر بگذارد، هورمون استروژن است. اگرچه کارشناسان دقیقا نمیدانند استروژن چگونه استخوانها را قوی نگه میدارد، آنها معتقدند که استئوسیتها یک منبع مطمئن پروتئینی بهوجود میآورند که ماتریکس استخوان را حفظ میکند. آنها بر این باورند که با بالا رفتن سن افراد و کاهش سطح استروژن، استئوسیتها شروع به مردن میکنند که باعث میشود استخوان قادر به حفظ ساختار خود نباشد.
تشخیص:
اگر پزشک مشکوک به پوکی استخوان باشد، ممکن است اسکن تراکم استخوان را انجام دهد که اسکن DEXA نامیده میشود. این اسکن نسبتا ساده و بدون درد است و حدود 10 تا 20 دقیقه طول میکشد. در طول عمل، فرد به پشت روی میز اشعه ایکس دراز میکشد. پزشک نتایج آزمایش را برای تعیین تراکم استخوان فرد بررسی می کند. آنها معمولاً آن را با تراکم استخوان یک بزرگسال جوان مقایسه کرده و تفاوت را بهعنوان یک انحراف استاندارد (SD) محاسبه میکنند.
درمانها:
هدف پزشکان هنگام درمان پوکی استخوان جلوگیری از شکستگی استخوان است. آنها همچنین دارویی برای کمک به تقویت استخوانها میدهند. تصمیمات درمانی پزشک به نتایج ارزیابی آنها و اسکن تراکم استخوان بستگی دارد. گزینههای درمانی ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- تعدیلکنندههای انتخابی گیرنده استروژن: این داروها به روشی مشابه استروژن روی استخوان تأثیر میگذارند، بنابراین میتوانند به کاهش خطر شکستگی کمک کنند
- مکملهای کلسیم و ویتامین دی: کلسیم ماده معدنی اصلی در استخوان است و ویتامین D به جذب کلسیم در بدن کمک میکند. کارشناسان توصیه میکنند که بزرگسالان حداقل 700 میلیگرم کلسیم و 10 میکروگرم ویتامین D در روز مصرف کنند.
- هورمون پاراتیروئید: این هورمون سطح کلسیم را در استخوانها تنظیم میکند. درمانهای پاراتیروئید، مانند تریپاراتید، سلولهایی را تحریک کرده که استخوان جدید ایجاد میکنند.
نکته بسیار مهم: استفاده از هر نوع دارو و مراقبتی درباره پوکی استخوان باید زیر نظر پزشک و بنا به تشخیص فرد متخصص صورت بگیرد.
10105
